Melek YAĞCI ÖZEN, Aydan YÜCELER
Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi - 2025;34(6):412-420
Amaç: Bu çalışmada, hasta güçlendirme kavramına yönelik bilimsel yayınların zaman içindeki artışı, konu dağılımları, anahtar kelime eğilimleri ve iş birliği yapılarındaki değişimin bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında mevcut literatürün bibliyometrik analiz aracılığı ile özetinin sunulması, literatürdeki eğilimlerin ve boşlukların belirlenmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Web of Science veri tabanında "patient empowerment" anahtar sözcüğüyle ulaşılan çalışmalar bibliyometrik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında 1991-2022 yılları arasında yayımlanan 1.480 araştırma makalesi incelenmiştir. Elde edilen veriler üzerinde ortak yazarlık analizi, ülke iş birlikleri analizi ve anahtar kelime eşgörünüm analizi yapılmıştır. Bibliyometrik haritaların görselleştirilmesinde VOSviewer yazılımı kullanılmıştır. Bulgular: Hasta güçlendirme konusundaki yayınların yıllar içinde istikrarlı biçimde arttığı, özellikle 2021 yılında 183 makale ile en yüksek seviyeye ulaştığı belirlenmiştir. Bu artış, kavramın sağlık sistemlerinde artan önemini ve araştırma ilgisini yansıtmaktadır. İncelenen yayınların büyük bir kısmı hemşirelik (317), sağlık okuryazarlığı ve tele-tıp (204) ile diyabet (197) alanlarında yoğunlaşmıştır. Bu durum, hasta güçlendirme uygulamalarının özellikle kronik hastalık yönetimi ve dijital sağlık hizmetleri bağlamında ön plana çıktığını göstermektedir. Anahtar kelime analizinde en sık tekrar eden terimlerin "patient empowerment" (456), "empowerment" (169), "self-management" (76) ve "tele-medicine" (66) olduğu saptanmış; bu da çalışmaların odağının bireyin sağlık sürecine aktif katılımı ve teknoloji destekli bakım modelleri üzerinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Sonuç: Bu çalışma, hasta güçlendirme literatürünün tematik ve yapısal gelişimini ortaya koyarak, kavramın özellikle kronik hastalık yönetimi ve dijital sağlık uygulamaları bağlamında yoğunlaştığını göstermektedir. Bulgular, sağlık okuryazarlığı, öz-yönetim ve e-sağlık gibi alanlardaki eğilimleri görünür kılarken, yapay zekâ destekli uygulamalar ve psikososyal güçlendirme gibi az çalışılmış konulara yönelik yeni araştırma alanları da önermektedir.
