Gökay TAŞKAYA
Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi - 2026;13(2):252-263
Amaç: Çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kapsamında sergiledikleri güvenli davranışlara ilişkin farkındalık ve uygulama düzeylerini, riskli durum ve davranış farkındalığı, kişisel güvenli davranış, biyolojik-kimyasal risk farkındalığı ve prosedür- ekipman uyumu boyutlarıyla ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Metodolojik tipteki çalışma, Türkiye genelinde 689 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Ölçeğin yapısı Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Güvenirlik Cronbach alfa, McDonald's omega, CR ve AVE değerleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Faktör Analizi için, örneklem yeterliliği KMO=0,942 ve Bartlett testi chi² (300) =7753,859 (p<0,001) ile doğrulanmıştır. Temel Eksenler Faktörleştirme (Principal Axis Factoring, PAF) yöntemi ve oblimin döndürme sonucunda iki madde düşük faktör yükü nedeniyle elenmiş ve toplam varyansın %73,8'ini açıklayan dört faktörlü, 25 maddelik yapı elde edilmiştir. Faktör yükleri 0,623-0,873 arasında değişmiştir. DFA sonuçları mükemmel uyum göstermiştir (chi²/df=1,05; CFI=0,998; TLI=0,997; RMSEA=0,014; SRMR=0,029; GFI=0,954; AGFI=0,959). Cronbach alfa katsayıları 0,884-0,952 aralığında bulunmuştur. Sonuç: Çalışma sonucunda, sağlık çalışanlarının güvenli davranış, riskli durum ve davranış farkındalığı, biyolojik-kimyasal risk bilinci ile prosedür ve ekipman uyumu düzeylerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçek, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının etkililiğinin değerlendirilmesinde ve sağlık kurumlarında güvenlik kültürünün izlenmesinde kullanılabilir.
