Ali KARATAŞ, Yunus Emre BÖRÜ, Güner KILIÇ, Mehmet CINDORUK, Tarkan KARAKAN, Murat KEKİLLİ, Çağdaş KALKAN, Kenan MORAL, Ali Levent GÜNGÖR
Gazi Medical Journal - 2026;37(3):428-435
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hastanede yatan siroz hastalarında Endotelyal Aktivasyon ve Stres İndeksi'nin doğal logaritmik dönüşümünün (ln-EASIX) mortalite ve yeniden hastaneye yatış üzerindeki prognostik değerini araştırmak ve ayırt edici performansını Model for End-Stage Liver Disease-Sodium (MELD-Na) skoru ile karşılaştırmaktır. Yöntemler: Bu retrospektif kohort çalışmasına hastanede yatan toplam 244 siroz hastası dahil edildi. EASIX değerleri sağa çarpık dağılım gösterdiğinden, analiz öncesinde logaritmik dönüşüm uygulanarak ln-EASIX elde edildi. Hastalar, analiz grubunda 30 günlük mortalite için alıcı işletim karakteristiği (ROC) eğrisi ve Youden indeksi kullanılarak belirlenen en uygun eşik değere göre düşük ve yüksek ln-EASIX gruplarına ayrıldı. Gruplar arasında demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri karşılaştırıldı. Mortalite ve yeniden hastaneye yatış sonuçları değerlendirildi; seçilen sonlanım noktaları için ayırt edici performans ROC analizi ile incelendi. Yeniden hastaneye yatış analizleri ikincil sonlanım noktası olarak değerlendirildi. Bulgular: Yüksek ln-EASIX grubunda 30 günlük mortalite, düşük ln-EASIX grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekti (%11,6'ya karşı %1,6; p = 0,004). ln-EASIX, 30 günlük mortaliteyi öngörmede orta düzeyde ayırt edici performans gösterdi (EAA/AUC: 0,725; %95 GA: 0,613- 0,837). MELD-Na skorunun ayırt edici performansı ise sayısal olarak daha yüksekti (EAA/AUC: 0,782; %95 GA: 0,692- 0,872). MELD-Na'ya göre düzeltilmiş lojistik regresyon analizinde ln-EASIX'in 30 günlük mortalite için bağımsız bir belirleyici olmadığı görüldü (düzeltilmiş OR: 1,72; %95 GA: 0,82- 3,62; p = 0,153). Sonuç: Hastanede yatan siroz hastalarında yüksek ln-EASIX düzeyi, daha ileri hastalık profili ve daha kötü erken dönem klinik sonuçlarla ilişkili bulundu. ln-EASIX, erken dönemde yatak başında risk sınıflandırması için kolay uygulanabilir tamamlayıcı bir biyobelirteç olarak kullanılabilir. Ancak bu bulguların, daha geniş hasta serilerinde, açıkça tanımlanmış eşik değerleri, çok değişkenli modeller ve formal model karşılaştırmalarını içeren çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir.
