GAMZE UĞUR, BÜŞRA KUL, ZELİHA TÜLEK
Geriatrik Bilimler Dergisi - 2025;8(2):174-181
Yaşlanan nüfus tüm dünyada özellikle hastanede yatan yaşlı yetişkinler bağlamında sağlık sistemleri için önemli zorluklar ortaya koymaktadır. Bu nüfus, birden fazla kronik durumun ve bilişsel bozuklukların karmaşık etkileşimi nedeniyle deliryum, fonksiyonel gerileme ve hastanede kalış süresinin uzaması gibi komplikasyonlar açısından yüksek risk altındadır.Bu nedenle hastanede yatan yaşlı yetişkinlerin ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak tasarlanmış bakım modelleri geliştirilmiştir. Birincil amaç, kapsamlı bir değerlendirme yapmak ve ardından hem bilişsel hem de fiziksel işlevi korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan özel müdahalelerin uygulanmasıdır. Bu bakım modelleri, yaşlanma ve sık görülen geriatrik sendromlarla ilişkili fizyolojik değişiklikleri ele almak için multidisipliner ve bütünsel bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulamakta ve yaşlı yetişkinlerin tercihlerini ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak kişiselleştirilmiş bakıma öncelik vermektedir. Bu bakım modellerinin tümünde yaşlı bireylerin günlük bakımı, bilişsel ve fiziksel işlevlerinin desteklenmesi, deliryumun önlenmesi ve mobilitenin sağlanması konularındaki aktif rolleriyle hemşirelere özel vurgu yapılmaktadır. Hemşireler, yaşlı dostu uygulamaların sahaya yansımasında temel profesyonellerdir. Özellikle hemşirelerin uygulamalardaki aktif katılımı ve hasta merkezli bakımın benimsenmesi modellerin başarısını belirleyen temel etmenlerdir. Bu derlemede, hastane ortamlarında yaşlı yetişkinlerin bakım sonuçlarını iyileştirmek için hedefe yönelik müdahalelerin, disiplinler arası iş birliğinin ve destekleyici sağlık ortamlarının yaratılmasının kritik önemi vurgulanmaktadır. Bu makalede, hastanede yatan yaşlı yetişkinlerde deliryum, işlevsel ve bilişsel bozulma ve uyku bozuklukları gibi sık karşılaşılan sorunları azaltmak amacıyla geliştirilmiş olan bakım modellerinden literatürde en iyi tanımlanmış olanları ele alınacaktır: hastane yaşlı yaşam programı, yaşlılar için akut bakım modeli, yaşlı dostu sağlık sistemleri ve sağlık sistemindeki yaşlılar için bakımı geliştiren hemşireler modeli.
