Melek KARAASLAN, Ülker ÇUHACI, Özlem BAHADIR ACIKARA
Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi - 2026;50(3):611-620
Amaç: Bu çalışmada, üzerinde sınırlı çalışma bulunan Hedysarum varium'un fitokimyasal profilinin belirlenmesi, antioksidan kapasitesinin ve antimikrobiyal etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bitkisel materyalden (topraküstü ve kök) %70 etanol kullanılarak elde edilen ekstrelerin, toplam fenol miktar tayini Folin-Ciocalteu yöntemiyle yapılmıştır. Ekstrelerin antioksidan potansiyeli, DPPH serbest radikal süpürücü etkileri ile total antioksidan kapasiteleri ölçülerek değerlendirilmiştir. Ekstrelerin kalitatif ve kantitatif analizi Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (YPSK) ile gerçekleştirilmiştir. Rutin miktar tayini için dış standart yöntemiyle kalibrasyon eğrisi oluşturulmuştur. Antibakteriyel ve antifungal etki için broth mikrodilüsyon (BMD) yöntemiyle S. aureus, MR S. aureus, E. coli, K. pneumoniae, C. albicans ve C. glabrata suşlarına karşı Minimum İnhibitör Konsantrasyon (MIC) değeri olarak belirlenmiştir. Sonuç ve Tartışma: Çalışma sonucunda, YPSK analizi ile topraküstü ekstrede rutin varlığı tespit edilmiş ve miktarı 0.85 +/- 0.01 mg/100 mg kuru bitki olarak belirlenmiştir. Topraküstü kısım ekstresinin, kök ekstresine kıyasla daha yüksek toplam fenolik içeriğe sahip olduğu bulunmuştur. Ekstrelerin antioksidan kapasitelerinin, fenolik içeriklerine paralel olduğu belirlenmiştir. Antimikrobiyal aktivite testlerinde MIC değerlerinin 32-256 µg/ml aralığında olduğu belirlenmiştir. Ekstrelerin, bakteri suşlarına karşı referans sülfizoksazola kıyasla eşit veya daha az; mantar suşlarına karşı ise referans ketokonazoldan daha az etkili olduğu gözlemlenmiştir.
