Melisa EBEOĞLU DUMAN
Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi - 2026;33(2):82-91
Amaç: Günümüzde özellikle annelerin çocuklarına yönelik helikopter ebeveynlik davranışlarının arttığı ve alanyazındaki çelişkili bulgulara rağmen modern çağa özgü bu ebeveynliğin; ebeveynler, çocuklar ve ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerinde olumsuz etkileri olabildiği dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, helikopter ebeveynlik davranışlarıyla ilişkili bireysel ve ailesel faktörleri incelemenin önemli olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada helikopter ebeveynlik ile olumsuz anne-çocuk ilişkisi arasındaki ilişkide annenin olumsuz bekçiliği ve ebeveyn tükenmişliğinin aracı rolünü değerlendirmek için öne sürülen modelin test edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Mevcut araştırma Türkiye'nin farklı şehirlerinde yaşayan, evli ve ilköğretim birinci kademede en az bir çocuğa sahip olan 270 anne (yaşort=37,09; standart sapma=4,93 yıl) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler, annelerden "Helikopter Anababalık Ölçeği", "Anne Bekçiliği Ölçeği", "Ebeveyn Tükenmişliği Değerlendirme Bataryası" ve "Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği" kullanılarak çevrimiçi olarak toplanmıştır. Bulgular: Yapısal eşitlik modeli analizinin sonuçları, modelin veriye iyi uyum sağladığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, öngörülen modelin anne bekçiliği ve ebeveyn tükenmişliği aracılığıyla gerçekleştiğine işaret etmiştir. Helikopter ebeveynliğin hem anne bekçiliği aracılığıyla hem de doğrudan olumsuz anne-çocuk ilişkisini yordadığı saptanmıştır. Helikopter ebeveynliğin anne bekçiliğinden ebeveyn tükenmişliğine giden yol aracılığıyla da sıralı olarak olumsuz anne-çocuk ilişkisini yordadığı bulunmuştur. Ayrıca anne bekçiliğinin hem ebeveyn tükenmişliği aracılığıyla hem de doğrudan olumsuz anne-çocuk ilişkisini yordadığı da görülmüştür. Modelde ebeveyn tükenmişliğinin ise doğrudan olumsuz anne-çocuk ilişkisini yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç: Bulgular, ebeveynlik alanyazını bağlamında tartışılmış olup, ulaşılan sonuçların anne-çocuk ilişkisini desteklemeye yönelik geliştirilebilecek önleme ve müdahale programlarına rehberlik etmesi beklenmektedir.
