Tugce PASIN, Bilinc DOGRUOZ KARATEKIN, Belgin ERHAN, Ozge PASIN
Medeniyet Medical Journal - 2026;41(1):59-68
Amaç: Hemiplejik omuz ağrısı (HOA), inme geçirenlerde motor iyileşmeyi, fonksiyonel bağımsızlığı ve yaşam kalitesini önemli ölçüde bozabilen yaygın bir komplikasyondur. Geleneksel olarak kas-iskelet sistemi faktörlerine atfedilse de son bulgular nöropatik ağrı ve santral sensitizasyonun patogenezindeki rollerini vurgulamaktadır. Bu çalışma, inme sonrası omuz ağrısı olan ve olmayan hastalarda santral sensitizasyon, nöropatik ağrı ve fonksiyonel bağımsızlık arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya 97 kronik inme hastası (ortalama yaş: 55,55+/-12,51 yıl; 30 kadın, 67 erkek) dahil edildi ve hastalar omuz ağrısı varlığına göre iki gruba ayrıldı. Nöropatik ağrı olasılığı, Kendi Kendine Uygulanabilen Leeds Nöropatik Semptom ve Sinyalleri Değerlendirme Ölçeği (S-LANSS) kullanılarak değerlendirildi ve santral sensitizasyon, Merkezi Duyarlılık Envanteri (CSI) kullanılarak ölçüldü. Motor iyileşme Brunnstrom evrelemesi ile, fonksiyonel bağımsızlık ise Barthel İndeksi ile değerlendirildi. Grup karşılaştırmaları, korelasyon analizleri ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri yapıldı. Bulgular: Katılımcıların %58,8'inde omuz ağrısı mevcuttu. Omuz ağrısı olan hastaların S-LANSS (14,49+/-8,23'e karşı 2,45+/-3,83, p<0,001) ve CSI skorları (53,36+/-18,16'ya karşı 27,70+/-8,55, p<0,001) anlamlı derecede daha yüksek, Barthel İndeksi skorları ise daha düşüktü (55,70+/-28,08'e karşı 81,50+/-16,33, p<0,001). CSI ve LANSS skorları arasında güçlü pozitif korelasyonlar bulundu (r=0,861, p<0,001), ancak her ikisi de Barthel İndeksi ile güçlü negatif korelasyon gösterdi (r=-0,850, p<0,001). Lojistik regresyon, kadın cinsiyetini (OR=106,48, %95 güven aralığı (GA): 13,24-855,00, p<0,001), daha yüksek CSI skorunu [Olasılık oranı (OR)=1,21, %95 GA: 1,10-1,33, p<0,001] ve daha düşük Barthel İndeksini (OR=0,91, %95 GA: 0,87-0,95, p<0,001) omuz ağrısının bağımsız öngörücüleri olarak tanımladı. Sonuçlar: Kronik inme hastalarında HOA, daha yüksek düzeyde santral sensitizasyon, nöropatik ağrı ve daha düşük fonksiyonel bağımsızlık ile güçlü biçimde ilişkiliydi. CSI ve S-LANSS ile tarama yapılması, semptom yükü daha fazla olan hastaların belirlenmesine yardımcı olabilir ve hem periferik hem de santral ağrı mekanizmalarını hedefleyen daha bireyselleştirilmiş rehabilitasyon yaklaşımlarının planlanmasını destekleyebilir.
