Zeynep YILMAZ, Mağfiret KAŞIKÇI, Fatmanur İRGIN
Karya Journal of Health Science - 2026;7(2):45-51
Amaç: Bu çalışmada, hemodiyaliz tedavisi alan hastalara hemodiyaliz yönetimine yönelik verilen eğitimin öz-bakım gücü ve sıvı kontrolü üzerindeki etkileri araştırıldı. Yöntem: Çalışma, randomize kontrollü bir deneysel tasarımda yürütüldü. Hemodiyaliz tedavisi alan katılımcılar müdahale grubu (n=26) ve kontrol grubu (n=28) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Öz-Bakım Gücü Ölçeği ve Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü Ölçeği kullanılarak toplandı. Müdahale grubuna "Hemodiyaliz ile Yaşamak" adlı eğitim kitapçığı temel alınarak bireyselleştirilmiş eğitim verildi ve ardından yedi hafta boyunca haftalık telefonla takip yapıldı. Kontrol grubundaki hastalar ise kurumun rutin uygulamaları doğrultusunda standart hemşirelik bakımı aldı. Ön testten sekiz hafta sonra ölçüm araçları her iki gruba yeniden uygulandı. Çalışma, randomize kontrollü klinik araştırmaların raporlanmasına ilişkin CONSORT yönergelerine uygun olarak yürütüldü. Bulgular: Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü Ölçeği son test puanlarının, hem müdahale hem de kontrol gruplarında ön test puanlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlendi. Müdahale grubunda eğitim sonrasında hemodiyalize girme sıklığı anlamlı düzeyde azaldı ve son testteki hemodiyalize girme sıklığı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşüktü. Müdahale grubunda öz-bakım gücü anlamlı düzeyde arttı; ancak son test öz-bakım gücü açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Kontrol grubunda da öz-bakım gücünde ön testten son teste anlamlı bir artış gözlendi. Sonuç: Hemodiyaliz yönetimine yönelik yapılandırılmış eğitim, müdahale grubunda sıvı kontrolünü iyileştirmiş ve hemodiyalize girme sıklığını azaltmıştır. Öz-bakım gücü müdahale grubunda anlamlı düzeyde artmasına rağmen, son test öz-bakım gücü açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yapılandırılmış hemodiyaliz eğitiminin, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda öz-yönetimi ve sıvı kontrolünü desteklemek amacıyla rutin hemşirelik bakımına etkili ve sürdürülebilir biçimde entegre edilmesi önerilmektedir.
