Dogancan SONMEZ, Sibel DEMIRBAS, Aysegul BARAK OZER, Zengin AYDIN DEMIRBAS, Kubra SONMEZ, Cicek HOCAOGLU
Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;31(1):62-70
Amaç: Bu çalışma hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda depresyon ve anksiyetenin uyku kalitesi üzerine etkilerini araştırmak ve bu ilişkileri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışma Türkiye'de bir eğitim ve araştırma hastanesinde kesitsel bir tasarımla yürütüldü. Çalışmaya 101 hemodiyaliz hastası ve 100 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Örneklem büyüklüğü G*Power yazılımı kullanılarak hesaplandı (etki büyüklüğü = 0,48, alpha = 0,05, güç = 0,95) ve en az 180 katılımcıya ihtiyaç duyuldu. Veri toplama aracı olarak Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (ISI) ve Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS yazılımı ile analiz edilmiş, gruplar arası karşılaştırmalar için bağımsız örneklem t-testi ve değişkenler arasındaki korelasyon analizi için Pearson testi kullanılmıştır. Uyku kalitesinin öngörücülerini belirlemek için çoklu doğrusal regresyon kullanıldı. Bulgular: Hemodiyaliz grubunda depresyon ve anksiyete skorları kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Hemodiyaliz hastalarının %79.2'sinde kötü uyku kalitesi saptandı ve PSQI skorları kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Çoklu regresyon analizi, anksiyete, depresyon ve medeni durumun PSQI puanlarının anlamlı yordayıcıları olduğunu ve varyansın %56,8'ini açıkladığını gösterdi (R² = 0,568, p < 0,001). Sonuç: Çalışma, hemodiyaliz hastalarında depresyon ve anksiyetenin uyku kalitesini önemli ölçüde olumsuz etkilediğini göstermiştir. Bulgular, bu hasta grubunda psikososyal müdahalelerin önemini vurgulamakta ve sağlık profesyonellerine uyku sorunlarının yönetiminde psikolojik faktörleri dikkate almaları gerektiğini hatırlatmaktadır.
