Feyza BİRCAN, Kürşad ÖNEÇ
Sağlık Bilimlerinde Değer - 2026;16(1):110-115
Amaç: Bu çalışmada hemodiyaliz hastalarında serum fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF-23) ve sklerostin düzeylerinin sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması ve bu biyobelirteçlerin kemik mineral dansitesi (KMD) ve kırık riski ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya 40 hemodiyaliz hastası ve yaş-cinsiyet açısından eşleştirilmiş 26 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 66 birey dahil edildi. Demografik, klinik ve biyokimyasal veriler kaydedildi. Serum FGF-23 ve sklerostin düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçüldü. KMD, lomber omurga ve femur boynunda DXA ile değerlendirildi; kırık riski FRAX skorlarıyla hesaplandı. Korelasyon ve çok değişkenli regresyon analizlerine ek olarak, gruplar arası karşılaştırmalar uygun istatistiksel testlerle yapıldı ve kategorik değişkenler ki-kare analizi ile değerlendirildi. Bulgular: Hemodiyaliz hastalarında serum FGF-23 (p<0,001) ve sklerostin (p<0,001) düzeyleri kontrollerden anlamlı derecede yüksekti. Lomber omurga ve femur KMD değerleri hemodiyaliz grubunda daha düşüktü (sırasıyla p=0,004 ve p=0,006). FRAX majör osteoporotik kırık (p=0,002) ve kalça kırığı risk skorları (p=0,001) ise anlamlı olarak daha yüksekti. FGF-23 ve sklerostin, serum fosfat (p=0,002 ve p=0,004) ve PTH (p=0,01 ve p=0,009) ile pozitif; lomber KMD ile negatif (p=0,01 ve p=0,008) korelasyon gösterdi. Çok değişkenli regresyon analizlerinde fosfat (p=0,01) ve PTH (p=0,008), FGF-23 için; fosfat (p=0,02) ve lomber KMD (p=0,01) ise sklerostin için bağımsız belirleyiciler olarak bulundu. Sonuç: Hemodiyaliz hastalarında artmış FGF-23 ve sklerostin düzeyleri, azalmış KMD ve artmış kırık riski ile karakterizedir. Bu biyobelirteçler, kronik böbrek hastalığında kemik kırılganlığının değerlendirilmesinde densitometrik ölçümlere ek katkı sağlayabilir.
