ÖZDEN YALÇINKAYA-ALKAR, A NURAY KARANCI
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2014;3(1):23-37
Amaç: Bu çalışmada, hemodializ hastalarının hayat kalitesinin ruh sağlığı bileşeni(RSB) ile, kişisel karakteristikler olarak sınıflandırılan; dışa vuran duygu durumu(eleştirici/düşmanca tutum ve duygusal aşırı bağlanma faktörü), iyimserlik, benlik saygısı, sosyal destek, hastalığın belirtilerine yönelik algılanan baş etme öz yeterliliği ve diğer psikososyal değişkenler arasındaki ilişkinin, Kaynakların Korunumu Modeli(KKM) çerçevesinde araştırılması amaçlandı (Hobfoll 1989). Yöntem: KKM’ne göre kaynak olarak sınıflandırılan, demografik değişkenler ve hastaların hemodiyalizle ilgili bilgileri araştırmaya dahil edildi. Araştırmaya 106 gönüllü hemodiyaliz hastası katılmıştır. Çalışmaya, kaynak olarak kabul edilen, algılanan dışa vuran duygu durumu, iyimserlik, benlik saygısı, algılanan sosyal destek ve hastalığın belirtilerine yönelik algılanan baş etme özyeterliliği ölçümleri de eklenmiştir. Korelasyon maktriksi incelendikten sonra, RSB ile ilişkili değişkenleri belirlemek ve araştırmanın temel hipotezini test etmek için çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuç: Araştırmanın bulguları, hayat kalitesinin ruhsal sağlığı bileşenini, yaş, gelir düzeyi, ev sahibi olma, ikinci bir kronik hastalığın varlığı, benlik saygısı, dışa vuran duygu durumunun eleştirici/düşmanca tutum faktörü ve başetme özyeterliliği değişkenlerinin yordadığını göstermiştir. Yaş, gelir düzeyi, ev sahibi olma, ikinci bir kronik hastalığın varlığı, dışa vuran duygu durumunun eleştirici/düşmanca tutum değişkenleri sonuç değişkeni olan hastaların RSB’i ile negatif yönde ilişki gösterirken; benlik saygısı ve hastalığın belirtilerine yönelik algılanan başetme özyeterliliği değişkenleri sonuç değişkeni ile pozitif yönde ilişki göstermiştir. Sonuç: Hastaların RSB’ini, hastaların hemodiyalizin farklı yönlerine ilişkin endişeleri, hastalığın belirtilerine yönelik algılanan başetme özyeterliliği, benlik saygısı, dışa vuran duygu durumunun eleştirici/düşmanca tutum faktörü faktörü değişkenleri yordamıştır.
