EMEL DİKİCİ, NURAN TOSUN
Nefroloji Hemşireliği Dergisi - 2025;20(1):14-29
Amaç: Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların algıladıkları stresörler ve sıvı kısıtlamasına uyumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Ağustos 2022Mart 2023 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin nefroloji servisi ve diyaliz ünitesinde uygulandı. Araştırmanın örneklemini 150 hemodiyaliz hastası oluşturdu. Verilerin toplanmasında; Hasta Tanıtıcı Özellikler Formu, Hemodiyaliz Stresör Ölçeği ve Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği kullanıldı. Bulgular: Hemodiyaliz Stresör Ölçeği toplam puan ortalaması 109,17±8,26, fizyolojik stresör alt boyut puan ortalaması 20,67±3,44 ve psikososyal stresör alt boyut puan ortalaması 88,49±6,91’dir. Hastaların Sıvı Kontrol Ölçeği toplam puan ortalaması 52,60±5,44, bilgi alt boyut puan ortalaması 16,21±2,44, davranış alt boyut puan ortalaması 23,37±2,91 ve tutum alt boyut puan ortalaması 13,02±3,00’dır. Hastaların başka kronik hastalıkları bulunmamasının sıvı kısıtlamasına uyum düzeyi üzerinde anlamlı düzeyde etkisinin olduğu saptandı (β=0,167, t=2,060, p=0,041). Hastaların algıladıkları stresör düzeyi üzerinde ise evli olma (β=0,191, t=2,474, p=0,015), bakıma yardımcı kişi varlığı (β=0,186, t=2,410, p=0,017) ve hemodiyaliz seansında sorun yaşamama durumlarının (β=0,172, t=2,127, p=0,035) anlamlı etkisinin olduğu belirlendi. Sonuç: Hastaların hemodiyaliz tedavisi ile ilgili algıladıkları stresörlerin yüksek düzeyde olduğu ve psikososyal stresörlerden daha fazla etkilendikleri belirlendi. Sıvı kısıtlamasına genel uyum, bilgi, davranış ve tutum alt boyut puanlarının ortalamanın üzerinde olduğu belirlendi. Hemşirelerin hemşirelik bakımını planlama, eğitim ve danışmanlık süreçlerinde hastaların algıladığı stresörler ve sıvı kısıtlamasına uyumlarını etkileyen sosyodemografik ve tıbbi özellikleri dikkate almaları önerilmektedir.
