Didem SARIMEHMET, Sevilay HİNTİSTAN
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi - 2026;9(4):646-656
Amaç: Çalışmanın amacı hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sakız çiğnemenin susama, ağız kuruluğu ve bulantıya etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Yarı deneysel tipteki bu çalışma, Rize'de bir hemodiyaliz merkezinde 75 hasta ile yürütülmüştür. Hastalar müdahale, kontrol I ve kontrol II olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Müdahale grubuna, altı hafta süresince günde beş kez 10 dakika ksilitollü sakız çiğnetilmiştir. Kontrol I grubu günde üç kez iki püskürtme şeklinde ağız spreyi kullanmış, kontrol II grubuna ise bir uygulama yapılmamıştır. Veriler; Hasta Bilgi Formu, VAS, Rhodes Bulantı -Kusma -Öğürme İndeksi ile toplanmıştır. Hastaların tükürük akış hızı dereceli tüp ile, ağız ortamı pH'sı pH metre ile ölçülmüştür. Veriler SPSS 22.0 programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Sakız kullanan hastaların susama ve ağız kuruluğu 2., 4. ve 6. haftalarda azalırken, kontrol I grubu hastalarında susama ve ağız kuruluğu yalnızca 4. haftada azalmış 6. haftada değişim görülmemiştir. Sakız kullanan hastalarda, "bulantı deneyimi" ve "bulantı sıkıntısı" ilk karşılaşmaya kıyasla 2., 4. ve 6. haftalarda anlamlı olarak azalmıştır (p<0.001). Kontrol I ve Kontrol II gruplarında "bulantı deneyimi", "bulantı oluşumu" ve "bulantı sıkıntısı" alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Sonuç: Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalarda ksilitollü sakız çiğnemenin susama, ağız kuruluğu ve bulantının azaltılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalarda ksilitollü sakız, hemşirelerin bu semptomları hafifletmek ya da azaltmak için kullanabileceği bir yöntem olarak önerilebilir.
