Emine ÖNCÜ, Sümbüle KÖKSOY VAYISOĞLU
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi - 2026;9(3):484-495
Amaç: Hemşirelik öğrencilerinde psikolojik sağlamlığı belirleyen faktörleri anlamak, hemşirelik iş gücünü güçlendirmek için önemlidir. Araştırmanın amacı, hemşire adaylarında psikolojik sağlamlığın D tipi kişilik özellikleri ile çocukluk çağı istismarı ve ihmaliyle ilişkisini incelemektir. Yöntem: Ocak 2019'da 158 hemşire adayıyla gerçekleştirilen kesitsel çalışmada Çocukluk Çağı Travma Anketi, Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve D Tip Kişilik Ölçeği kullanıldı. Veriler Hiyerarşik ve Lojistik Regresyon Analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Katılımcıların %51.3'ü kadın, yaş ortalaması 22.06+/-1.34'tür. Hiyerarşik Regresyon Analizine eklenen modellerde "çocukluk çağı istismarı ve ihmali (1), sosyal destek (2), sosyoekonomik durum (3) ve D Tipi Kişilik (4)" özellikleri ile psikolojik sağlamlıktaki varyansın açıklayıcılığı %12.9'dan %44.3'e yükseldi. Psikolojik sağlamlıkta cinsiyet (beta= -1.79, p=0.036), fiziksel ihmal (beta=3.75, p=0.027) ve arkadaşlık ilişkileri memnuniyeti (beta=0.04, p=0.011) önemli faktörler iken, fiziksel ihmal (beta=3.27, p=0.021) ve D Tip Kişilik (beta= -0.25, p<0.001) en güçlü yordayıcılardı. Lojistik Regresyon Analizleri sonuçları, D Tip Kişilik özellikleri taşıyan öğrencilerde fiziksel istismarın negatif duygulanım riskini 1.93 kat arttırdığını (OR=1.93, p=0.019), psikolojik sağlamlığın ise bu riski %28 azalttığını (OR=0.72, p=0.001) gösterdi. Sosyal içe dönüklük riskini duygusal ihmal 1.27 kat arttırırken (OR=1.27, p=0.002), psikolojik sağlamlık bu riski %20 azalttı (OR=0.80, p=0.001). Sonuç: Çocukluk çağı istismarı ve ihmali düşük psikolojik sağlamlık ile ilişkili olup, D Tipi Kişilik en güçlü risk faktörüdür. Stres Aşılama Teorisi ile uyumlu olarak, bazı bireylerde fiziksel ihmal erken dönem başa çıkma becerilerini geliştirerek psikolojik sağlamlığı güçlendirebilir. Psikolojik sağlamlığın güçlendirilmesi, D Tipi Kişilik özellikleri taşıyan hemşire adaylarında erken dönem olumsuz yaşam deneyimlerinin etkisini azaltmaya yardımcı olabilir.
