Oya Sevcan ORAK, Ayşegül SARIOĞLU KEMER, Mükerrem KABATAŞ YILDIZ
Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2025;28(4):711-724
Bu çalışmanın amacı, hemşirelerin öz-şefkat düzeyini belirlemek için bir ölçüm aracı geliştirmekti. Metodolojik tipte olan bu araştırmada olasılıksız örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Türkiye'de yaşayan ve araştırma kriterlerine uyan hemşirelerle yürütülmüştür. Araştırmacılar tarafından geliştirilen 33 maddelik taslak form için uzman görüşleri alınmış ve pilot uygulama yapılmıştır. Veri analizi pilot uygulama sonrası 423 hemşireden elde edilen veriler doğrultusunda yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak 33 maddelik taslak anket formu ve Tanıtıcı Özellikler Formu kullanılmıştır. Tanımlayıcı verilerin analizinde yüzdelik ve frekans dağılımı; ölçeğin psikometrik değerlendirmesinde kapsam geçerlik indeksi, madde-toplam korelasyon değerleri, Kaiser-Meyer-Olkin testi, Barlett'in küresellik testi, temel bileşenler analizi, varimax dik döndürme testi ve maximum likelihood yöntemiyle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Taslak ölçekte yer alan 13 madde sınır korelasyon değerinden (> 0.300) düşük olduğu için ölçek dışında bırakılmış ve 20 maddelik yapı elde edilmiştir. Açıklayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda birden fazla faktöre yüklenen maddeler çıkarıldıktan sonra toplam varyansın %56'sını açıklayan 14 madde ve üç alt boyuttan oluşan Hemşire Öz-şefkat Ölçeği elde edilmiştir. Ölçeğin bu yapısı teorik olarak taslak ölçekte oluşturulan üç alt boyutlu yapı ile benzerlik göstermiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizinde ifadelerin kendi boyutlarına istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüklendiği belirlenmiştir (p<0.001). Ölçek toplamı Cronbach's alfa değeri 0.77, alt boyutlar için Cronbach's alfa değerleri F1 - Ortak İnsanlık Duygusu 0.71, F2 - Öz Nezaket/Kendine Şefkat 0.76 ve F3 - Bilinçli Farkındalık 0.68 olarak saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar geliştirilen Hemşire Öz-şefkat Ölçeği'nin hemşirelerin öz şefkat düzeyini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.
