Rahime Nur Demir ORUÇ, Seda KIZIL
Lokman Hekim Dergisi - 2026;16(3):880-890
Amaç: Bu araştırmanın amacı, hemşirelerde merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansı üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemek ve bu ilişkilerde birey -iş uyumunun aracılık rolünü test etmektir. Yöntem: Kesitsel araştırma niteliğinde olan bu çalışma bir devlet hastanesinde 200 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Veriler tanımlayıcı anket formu, Merhamet Yorgunluğu, İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve Birey -İş Uyumu ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan veriler, SPSS ve AMOS yazılım paketleri kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkileri (aracılık rolünü) test etmek amacıyla PROCESS Makro (Model 4) analizi uygulanmış ve anlamlılık düzeyleri Bootstrap yöntemiyle (5000 yeniden örnekleme) değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansı üzerindeki etkisi incelenmiş ve bu ilişkilerin birey -iş uyumu aracılığıyla açıklanıp açıklanmadığı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir (Beta = -0.21, p < 0.001). Ayrıca yapılan aracılık analizine göre, birey -iş uyumu bu ilişki üzerinde kısmi aracılık rolü oynamaktadır (dolaylı etki Beta = -0.02, GA [ -0.05, -0.01]). Bununla birlikte, merhamet yorgunluğunun iş performansı üzerindeki doğrudan etkisi anlamlı bulunmamıştır (Beta = -0.06, p > 0.05). Ancak, birey -iş uyumunun, merhamet yorgunluğu ile iş performansı arasındaki ilişkide tam aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir (dolaylı etki Beta = -0.05, GA [ -0.12, -0.01 ]). Sonuç: Birey -iş uyumu, hem hemşirelerin merhamet yorgunluğunun olumsuz etkilerini azaltmada hem de örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansını desteklemede kritik bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda, sağlık yöneticilerinin hemşirelik yönetiminde birey -iş uyumunu destekleyici esnek ve adil çalışma modelleri geliştirmesi önerilmektedir.
