Baise BİCAV, Sevinç KUTLUTÜRKAN
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi - 2026;9(4):781-794
Amaç: Bu çalışma Türkiye'de hemşirelik alanında kanser hastalarına bakım veren aile üyeleri ile yapılan lisansüstü tezlerin sistematik biçimde incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Ulusal Tez Merkezine kayıtlı tezler 1 Temmuz -1 Ağustos 2023 tarihleri arasında "kanser ", "kanser hastası " ve "bakım veren " anahtar kelimeleri ile taranmıştır. Yapılan tarama sonucunda 512 teze ulaşılmıştır. Dahil edilme kriterlerine uygun olan 51 tez yılı, türü, araştırma tipi, tez konusu, örneklem grubu, örneklem sayısı, kullanılan veri toplama araçları yönünden derinlemesine incelenmiştir. Bulgular: Hemşirelik alanında kanser hastalarına bakım veren aile üyeleri ile yapılmış 51 teze ulaşılmıştır. Bu tezlerin %82,4'ü yüksek lisans ve %17,6'sı doktora tezidir. Tezlerin %51'i 2018 -2023 yıllarında yapılmıştır. Tezlerin %54,9'u tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Yapılan tez konuları incelendiğinde çoğunlukla kanser hastalarına bakım veren aile üyeleriyle %24,4 bakım yükü, %14 yaşam kalitesi, %8,1 algılanan sosyal destek ve %5,8 destekleyici bakım gereksinimleri konuları çalışılmıştır. Sonuç: Kanser hem hastaları hem de bakım verenleri önemli ölçüde etkilemektedir. Son yıllarda bakım verenlere ilişkin yapılan tez çalışmalarının arttığı ve tanımlayıcı çalışmaların yoğunlaştığı görülmüştür. Çok az sayıda randomize kontrollü çalışma bulunmaktadır. Bu doğrultuda kanserli bireyin bakımının etkin yönlendirilmesi açısından bakım verenlerin bakım yüküne pozitif etki gösterecek müdahale çalışmalarının planlanmasının bakım kalitesi açısından katkı sağlayıcı olacağı düşünülmektedir.
