Ferzan KALAYCI EMEK, Zehra GÖÇMEN BAYKARA
Abant Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi - 2026;6(1):13-32
Bu çalışma, Türkiye'de hemşirelik alanında mobil uygulamaların kullanımına odaklanan lisansüstü tezleri betimsel bir içerik analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın verileri, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖK Tez) veri tabanında "mobil uygulama" anahtar kelimesi kullanılarak 17 Temmuz - 2 Ağustos 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen tarama sonucunda elde edilmiştir. Belirlenen 63 tez; tez türü, yayımlanma yılı, üniversite türü, bağlı oldukları hemşirelik anabilim dalları, araştırma desenleri, örneklem grupları, mobil uygulamaların kullanım amaçları ve etkinlik değerlendirme durumları açısından sınıflandırılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 20,0 istatistiksel analiz programı ile analiz edilmiştir. İncelenen tez sayısının son yedi yılda (2017 - 2024) arttığı, özellikle son iki yılda çalışmaların %77,7'sinin yayımlandığı saptanmıştır. 2024 yılında yüksek lisans düzeyindeki çalışmaların (n=1) oldukça sınırlı kalmasına karşın, doktora tezlerinin %65,2'sinin son iki yılda yoğunlaştığı belirlenmiştir. Tezlerin %22,2'si yüksek lisans, %77,8'i doktora düzeyindedir. Yüksek lisans tezlerinin %35,7'si, doktora tezlerinin ise %74,6'sı deneysel desenle gerçekleştirilmiştir. Tezlerin %63,4'ü kronik hastalık tanısı almış yetişkin bireylerle yürütülmüştür. Ayrıca tezlerin %35,7'sinde mobil uygulamaların etkinliği değerlendirilmiş olup, bu oran doktora tezlerinde %95,9'a ulaşmaktadır. İncelenen tezlerin %42,3 ise sağlığı geliştirme ve yaşam kalitesi teması üzerine odaklanmıştır. Türkiye'de hemşirelik alanında mobil uygulamalarla ilgili yürütülen lisansüstü tezlerin büyük çoğunluğunun doktora düzeyinde, deneysel yöntemlerle ve kronik hastalığı olan bireyler üzerinde gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu doğrultuda, özellikle klinik çıktıları doğrudan etkileyen bu az çalışılmış alanlarda mobil uygulama temelli müdahale araştırmalarının artırılması ve bu akademik birikimin klinik uygulama rehberlerine entegrasyonuna yönelik ileri araştırmaların yapılması önerilmektedir.
