Esra SEZER, Hilal YILDIZ ÇELİK, Ozan ACAR
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(2):0-0
Amaç: Bu araştırma, 1929-1954 yılları arasında hemşirelik mesleğinin toplumsal söylemlerini ve temsillerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Çalışma, 1929-1954 yılları arasında yayımlanan gazeteleri kapsayan Muteferriqa Dijital Gazete Arşivi verileri kullanılarak yürütülmüş nitel bir araştırmadır. Tarihsel doküman analizi ve eleştirel söylem analizi birlikte uygulanmış; 782 gazete sayısı taranmış ve dahil edilme ölçütlerini karşılayan 126 haber analiz edilmiştir. Kodlama süreci üç araştırmacı tarafından bağımsız biçimde yürütülmüş ve söylemsel örüntüler dört dönemsel tema altında bütünleştirilmiştir. Bulgular: Hemşirelik mesleğinin temsilleri dört söylemsel küme etrafında şekillenmiştir. 1930'lu yıllarda hemşirelik, Cumhuriyet'in modernleşme projesiyle uyumlu bir "ahlaki hizmet" ve "medeniyet göstergesi" olarak sunulmuş; bakım emeği şefkat ve ulusal sorumluluk temalarıyla ilişkilendirilmiştir. 1939-1945 döneminde söylem belirgin biçimde militarize olmuş; hemşirelik "sağlık ordusu" ve "vatan hizmeti" gibi kavramlarla çerçevelenmiştir. 1946-1950 döneminde eğitim süresinin uzatılması ve müfredatın güçlendirilmesiyle profesyonelleşme öne çıkmıştır. 1950-1954 yıllarında ise hemşirelik Dünya Hemşireler Günü kutlamaları aracılığıyla artan kamusal görünürlüğe ulaşmış; hem modern bir uzmanlık alanı hem de duygusal emek ve hizmet idealleriyle ilişkilendirilen bir mesleki rol olarak temsil edilmiştir. Sonuç: Erken Cumhuriyet basınında hemşirelik, profesyonelleşme söylemi ile geleneksel kadınlık ideallerini bir arada taşıyan çok katmanlı bir yapıda sunulmuştur. Bulgular, hemşirelik mesleğinin tarihsel olarak modernleşme hedefleri ile toplumsal cinsiyet normlarının kesişiminde inşa edildiğini göstermektedir.
