Esma Bilge ŞAHİN, Seniha KISAKÜREK, Eralp DOĞU
International Archives of Dental Sciences - 2026;47(2):133-145
GİRİŞ: B virüsü (HBV) gibi kan yoluyla bulaşan patojenler açısından enfeksiyon bulaşması için özgün riskler taşımaktadır. Öğrencilerin enfeksiyon kontrol protokollerine ilişkin yeterli bilgiye ve uyuma sahip olmaları, hasta ve sağlık çalışanı güvenliği için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki bir üniversitede diş hekimliği öğrencilerinin enfeksiyon kontrol bilgisi ve uygulamalarını, özellikle HBV farkındalığı ve önlenmesi açısından değerlendirmek ve karşılaştırmaktır. GEREÇ ve YÖNTEM: Bu kesitsel çalışmaya, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nden 125 diş hekimliği öğrencisi ve Muğla'da görev yapan 35 pratisyen diş hekimi dâhil edilmiştir. Katılımcılar, sterilizasyon, kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı, HBV bulaş yolları ve aşılama konularını içeren 23 maddelik yapılandırılmış bir anketi gönüllü olarak doldurmuştur. Karşılaştırmalarda Ki-kare ve bağımsız t-testi kullanılmıştır. BULGULAR: Toplam 160 gönüllü, 125 diş hekimliği öğrencisi ve 35 mezun diş hekimi çalışmaya katılmıştır. Temel bulaşma yollarına ilişkin farkındalık yüksek bulunmuştur (n=129; %80,1). Katılımcıların 84'ü (%52,5) her hastanın tedavisinden sonra maske ve eldivenlerini değiştirmesine rağmen, öğrenciler maskelerini mezunlara kıyasla daha az sıklıkla değiştirdiği görülmüştür (p<0,05). Katılımcıların yalnızca 24'ü (%15) en yüksek olasılıkla hava yoluyla bulaşan patojenin Mycobacterium tuberculosis olduğunu bilirken, mezunların bilgi düzeyi öğrencilerden anlamlı derecede yüksekti (p<0,05). Bunun yanında, 74 (%46,25) katılımcı diş hekimliğinde sterilizasyon için en uygun yöntemin otoklav olduğunu bilmektedir, ancak mezunların otoklavlama sürecinde kullanılan sterilizasyon yöntemine ilişkin bilgi düzeyi istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti (p<0,05). Mezun diş hekimlerinin bilgi ve uyum puanları, 5. sınıf öğrencilerine kıyasla anlamlı derecede daha yüksekti (p < 0.05). Katılımcıların 65'i (%40,6) HBV aşısı yaptırmamışken, 33'ü (%20) HBV aşılaması sonrası bağışıklık kazanmıştır; bağışıklık ve aşılama oranları mezun gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir (p<0,05). HBV bulaşı ve havayolu ile bulaşan hastalıkların kontrolüne ilişkin farkındalık her iki grupta da sınırlı olup, öğrenciler anlamlı derecede daha düşük puan almıştır. Genel olarak bilgi puanı orta düzeyde bulunmuştur. SONUÇ: Bu çalışma, enfeksiyon kontrol uygulamalarının özellikle diş hekimliği öğrencileri arasında yetersiz olduğunu ve HBV farkındalığının sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu bulgular, enfeksiyon önleme eğitiminin diş hekimliği müfredatı boyunca güçlendirilmesi, teorik bilginin klinik pratiğinde oluşana kadar izlenmesi ve öğrencilerin yeterli aşılama farkındalığı sağlanana kadar okul tarafından korunmasının temin edilmesinin önemini vurgulamaktadır.
