EDA AYTEN KANKAYA, KÜBRA YASAK, ÖZLEM BİLİK
Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi - 2024;3(3):59-69
Bu araştırmada hepatopankreatobiliyer cerrahi hastalarının ameliyat sonrası bulantı kusma ve seçilmiş risk faktörleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı türde olan araştırma bir üniversitenin genel cerrahi kliniğinde 156 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında sosyodemografik klinik özellikler formu ve Apfel skoru kullanılmıştır. Hepatopankreatobiliyer cerrahisi hastalarının %30.1’i ameliyat sonrası bulantı yaşarken, %16’sı kusma yaşamıştır. Ameliyat sonrası bulantı yaşadığını söyleyen hastaların oranı %30.1 (n:47)’dir. Bulantı yaşayan hastaların %21.8’i (n:34); kusma yaşadığını söyleyen hastaların %13.5’i hareket etme, yürüme, yemek yeme gibi günlük yaşam aktivitelerinin etkilendiğini belirtmiştir. Kadın cinsiyet, ameliyat sonrası opioid kullanımı ve oral alıma geç başlamanın bulantı ve kusmada etkili olduğu saptanmıştır. Hepatopankreatobiliyer cerrahisi hastalarında, Apfel skoru, ameliyat sonrası bulantı-kusma riskini tahmin etmekte etkili bir araç olarak kullanılabilmekle birlikte, skorun içeriğindeki parametrelerin her birinin ameliyat sonrası bulantı-kusmayı açıklamada eşit derecede etkili olmadığı düşünülmektedir. Ameliyat sonrası bulantı-kusma riskini azaltmak için, cerrahi türü ve hasta özellikleri göz önünde bulundurularak kişiselleştirilmiş ameliyat sonrası yönetim stratejileri geliştirilmelidir.
