Serkan YİGİTKAN, Eda CAVUS KAYA, Mehmet FIRAT, Pelin KOSEOGLU YILMAZ, Ismail YENER, Mustafa Abdullah YILMAZ, Sevgi IRTEGUN KANDEMİR, Ufuk KOLAK, Hamdi TEMEL, Abdulselam ERTAS
Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi - 2026;50(1):58-69
Amaç: Lamiaceae aromatik ve tıbbi bitkilerden oluşan kozmopolit bir familyadır. Bu familyada çok iyi bilinen aromatik, süs ve yabani ot bitkileri bulunmaktadır. Lamiaceae familyasındaki birçok aromatik tür, biyolojik özellikleri nedeniyle günümüzde geleneksel tıp, ilaç ve gıda endüstrilerinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Thymbra spicata var. spicata (TS), Thymbra sintenisii Bornm. &Aznav. subsp. sintenisii Bornm. &Aznav (TSS) ve Thymbra sintenisii Bornm. & Azn. subsp. isaurica P.H.Davis (TSI) türlerinin etanol ekstraktlarının (kök ve toprak üstü kısımları) biyolojik aktivite ve kimyasal içerik açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Türlerin fenolik içeriği LC-MS/MS ile analiz edilmiştir. Ayrıca, ekstraktların sitotoksik, antioksidan, asetilkolinesteraz, bütirilkolinesteraz, üreaz, tirozinaz, elastaz, kollajenaz, anjiyotensin I-dönüştürücü ve alpha-amilaz enzimlerinin inhibisyon aktiviteleri araştırılmıştır. Sonuç ve Tartışma: Tüm etanol ekstraktlarının hesperidin (3900.28 -32910.02µg analit/g ekstrakt) ve rosmarinik asit (5343.08 -11571.54µg analit/g ekstrakt) bakımından zengin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, TS türlerinin toprak üstü kısmı yüksek a-amilaz enzim inhibisyon aktivitesi göstermiştir (% inhibisyon: 50 µg/ml 'de 97.57+/-2.59). Yüksek antioksidan, antikolinesteraz ve alpha-amilaz enzim inhibisyon aktiviteleri ve zengin fenolik içerikleri nedeniyle, tymbra türleri ilaç ve gıda endüstrisinde kullanım potansiyeline sahiptir.
