Özgür KOÇAK, Parisa SHARAFI, F. Şeyma GÖKDEMİR, Ümit GÖRKEM, Ali AL-KALEEL, Ayşegül TAYLAN ÖZKAN
Mikrobiyoloji Bülteni - 2026;60(1):53-71
Hiperemezis gravidarum (HEG), özellikle gebeliğin ilk trimesterinde ortaya çıkan, şiddetli bulantı, günde dört kezden fazla kusma ve dehidratasyon ile karakterize bir gebelik komplikasyonudur. Son yıllarda pek çok hastalığın bağırsak bakteriyel mikrobiyom profiliyle ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Bu çalışmada, HEG'li gebeler ile sağlıklı gebelerin bağırsak bakteriyel mikrobiyom profillerinin farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. HEG tanısı almış 15 gebe ile ilk trimesterde herhangi bir şikayeti olmayan 14 sağlıklı gebenin taze dışkı örnekleri alınmıştır. Örneklerden DNA izolasyonu yapıldıktan sonra yeni nesil dizileme ile 16S rRNA genine dayalı mikrobiyal profil analizi gerçekleştirilmiştir. Illumina MiSeq platformunda çift uçlu okuma (2x250 baz çifti) ile 16S rRNA V3-V4 bölgesi dizilenmiştir. Her bir örnek için ortalama sekans sayısı benzerdir (HEG= ~2.54 milyon, kontrol= ~1.48 milyon; p> 0.05). Kalite filtrelemesi sonrasında tüm örneklerden elde edilen okumalar eşit derinlikte rarefiye edilerek analiz edilmiştir. Alfa çeşitlilik ölçütleri HEG grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (Shannon, ACE ve Chao1 endeksleri; tümü için p< 0.05). Beta çeşitlilik analizinde iki grup bağırsak mikrobiyom kompozisyonlarının ayrıştığı gözlenmiş; Principal Coordinates Analizi plotunda gruplar belirgin şekilde kümelenmiş ve grup farkı PERMANOVA testiyle istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p< 0.01). Taksonomik düzeyde karşılaştırmalarda da belirgin farklılıklar saptanmıştır. Sınıf düzeyinde HEG grubunda Clostridia'nın göreceli bolluğu anlamlı olarak daha yüksek iken (p< 0.05), kontrol grubunda Bacilli sınıfı baskındır (p< 0.05). Aile düzeyinde, HEG grubunda Lachnospiraceae ve Prevotellaceae bollukları kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p< 0.05); buna karşılık kontrol grubunda aile düzeyinde Enterobacteriaceae ve onun alt grubu olan Escherichia-Shigella cins düzeyinde belirgin şekilde daha yüksek oranda saptanmıştır (p< 0.05). Sadece HEG grubundaki örneklerde tespit edilen bazı bakteriyel taksonlar da dikkat çekicidir: Yalnızca HEG'li hastaların bağırsaklarında bulunan Collinsella, Blautia ve Dialister cinsleri kontrol grubunda saptanmamıştır. Sonuç olarak, bu bulgular HEG'li gebeler ile sağlıklı gebelerin bağırsak mikrobiyom profilleri arasında anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. HEG grubunda gözlenen yüksek mikrobiyal çeşitlilik ve belirli bakteriyel gruplardaki değişimler, lipid ve karbonhidrat metabolizmasıyla ilişkili süreçlerin HEG patogenezinde rol oynayabileceğini düşündürmektedir. İleride daha geniş kapsamlı ve nedenselliği aydınlatmaya yönelik çalışmalar ile bu farklılıkların klinik önemi ve olası terapötik hedefleri değerlendirilebilir.
