Murat KARAMANLIOĞLU
Journal of Health Sciences and Medicine - 2026;9(4):982-989
Amaç: Hipertansiyon (HT) önemli bir küresel sağlık sorunu olmaya devam etmektedir ve klinik uygulamada optimal kan basıncı (KB) kontrolünün sağlanması zorluğunu korumaktadır. Hastalık farkındalığı, ilaç uyumu ve evde kan basıncı izlemi (EKBİ) davranışları gibi hastayla ilişkili faktörler HT yönetiminde çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, bu faktörler ile KB kontrolü arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntemler: Bu prospektif, tek merkezli, kesitsel çalışmaya HT tanısı olan 280 erişkin hasta dahil edilmiştir. Hastalık farkındalığı Hipertansiyon Bilgi Düzeyi Ölçeği (HK-LS) ile, ilaç uyumu ise İlaç Tedavisine Uyum Ölçeği (ARMS) ile değerlendirilmiştir. EKBİ alışkanlıkları yapılandırılmış bir anket kullanılarak değerlendirilmiştir. Kontrolsüz HT'nin bağımsız öngördürücülerini belirlemek için çok değişkenli lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Model performansı, alıcı işletim karakteristiği analizi, kalibrasyon grafikleri ve karar eğrisi analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Toplam 280 hasta analiz edilmiş olup, bunların 132'sinde (%47.1) kontrolsüz HT mevcuttu. Kontrolsüz HT'si olan hastaların HK-LS skorları anlamlı derecede düşük, ARMS skorları ise anlamlı derecede yüksekti (her ikisi için p<0.001). Sıklık ve ölçüm doğruluğu dahil olmak üzere EKBİ uygulamaları, kontrol grubunda anlamlı derecede daha iyiydi (p<0.001). HK-LS ve ARMS skorları arasında güçlü bir negatif korelasyon gözlendi (r=-0.71, p<0.001). Çok değişkenli analizde, yüksek HK-LS skorları [olasılık oranı (OR): 0.82], yüksek ARMS skorları (OR: 1.11) ve EKBİ yokluğu (OR: 0.48) kontrolsüz HT'nin bağımsız öngördürücüleriydi (tümü p<0.01). Kombine model mükemmel ayırt edicilik [eğri altındaki alan (AUC): 0.86], iyi kalibrasyon ve klinik fayda gösterdi. Sonuç: Hastalık farkındalığı, ilaç uyumu ve EKBİ alışkanlıkları KB kontrolünün temel belirleyicileridir. Bunların kombine değerlendirmesi, kontrolsüz HT'yi öngörmek için güçlü bir çerçeve sağlar ve kişiselleştirilmiş, hasta merkezli yönetim stratejilerine rehberlik edebilir.
