Seda ZOR, Feyza ÖZKAN
KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;7(1):119-128
Amaç: Bu çalışmanın amacı, HIV enfeksiyonu ile ilgili çevrimiçi sağlık bilgilerinin kalite, güvenilirlik ve okunabilirlik düzeylerini DISCERN ve JAMA BENCHMARK kriterleri doğrultusunda değerlendirmek ve dijital sağlık okuryazarlığına katkıda bulunmaktır. Gereç ve Yöntemler: Google ve Yandex arama motorlarında "HIV" ve "HIV enfeksiyonu" anahtar kelimeleri kullanılarak kesitsel bir web içerik analizi yapılmıştır. Her iki arama motorunun ilk 10 sayfasında yer alan toplam 202 web sitesi incelenmiş; video içerikli, kopya içerik barındıran, reklam odaklı, Türkçe olmayan ve yalnızca PDF/Word formatındaki siteler dışlandıktan sonra 93 site analize dahil edilmiştir. İçerik kalitesi DISCERN ölçeği ve JAMA BENCHMARK kriterleri ile iki bağımsız değerlendirici tarafından değerlendirilmiş; okunabilirlik düzeyi Flesch Okuma Kolaylığı (FRE) ve Flesch - Kincaid Sınıf Düzeyi (FGL) formülleri kullanılarak ölçülmüştür. Değerlendiriciler arası uyum Cohen'in kappa ve ICC ile analiz edilmiştir. Bulgular: İncelenen sitelerin %47,3'ü özel hastanelere, %26,9'u özel kişilere, %12,9'u özel laboratuvarlara, %6,5'i derneklere, %3,2'si diğer sağlık sitelerine, %2,2'si üniversitelere, %1,1'i Sağlık Bakanlığına aittir. DISCERN puanlamasına göre hiçbir site yüksek kalite (>=64 puan) sınıfına ulaşamamış; 41 site (%44,1) düşük kalite (16 -29 puan), 52 site (%55,9) orta kalite (30 -63 puan) olarak değerlendirilmiştir. JAMA BENCHMARK kriterlerine göre 30 site (%32,3) yüksek kalite (puan 3 -4), 35 site (%37,6) orta kalite (puan 2), 28 site (%30,1) düşük kalite (puan 0 -1) olarak sınıflandırılmıştır. Okunabilirlik puanı ortalaması FRE için 63,9 +/- 5,6, FGL için 9,4 +/- 1,8 olarak tespit edilmiştir. Değerlendiriciler arası uyum mükemmel düzeyde bulunmuştur (ICC = 0,89; kappa = 0,84, p < 0,001). Sonuç: HIV enfeksiyonu hakkındaki çevrimiçi bilgilerin büyük bölümü düşük kalite ve güvenilirlik düzeyine sahiptir. Özel sağlık kuruluşlarına ait sitelerin ağırlıkta olması, bilimsel derinlik ve tarafsızlık açısından endişe oluşturmaktadır. Sağlık otoriteleri tarafından kanıta dayalı bilgi portallarının oluşturulması, içerik geliştiriciler için kalite standartlarının zorunlu hale getirilmesi, toplum okuryazarlık düzeyine uygun içerik üretilmesi ve Türkçeye özgü okunabilirlik araçlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
