Gokhan BAYRAK, Ummuhan Bas ASLAN, Raziye SAVKIN, Nihal BUKER, Hakan ZORA, Harun Resit GUNGOR
Kafkas Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;16(1):1-10
Amaç: Tüm vücut vibrasyonu (TVV) ve progresif dirençli eğitim (PDE) total diz artroplastisinde (TDA) son evre diz osteoartritinde rehabilitasyon için kullanılmaktadır. Bu randomize çalışmada hızlı iyileşmeli TDA sonrası erken dönemde altı haftalık ilerleyici TVV ve PDE müdahalelerinin birincil ve ikincil sonuçları karşılaştırıldı. Materyal ve Metot: Bu randomize karşılaştırmalı çalışma 2021-2022 yılları arasında gerçekleştirildi ve iki gruptan oluştu: TVV (n=17) ve PDE (n=17). Tüm hastalara ameliyattan önce ve sonra yapılandırılmış hızlı iyileşmeli rehabilitasyon protokolü uygulandı. TDA'dan dört hafta sonra gruplara haftada iki seans ve altı hafta süreyle TVV veya PDE egzersizleri başlatıldı. Her eğitim seansından sonra her iki gruba da nöromüsküler denge eğitimi uygulandı. Değerlendirmeler başlangıçta (4. hafta) ve ameliyat sonrası 10. haftada yapıldı. Birincil sonuçlar arasında nöromüsküler denge ve kuadriseps kuvveti yer alırken, ikincil sonuçlar diz ağrısı ve fonksiyonu, fiziksel performans ve yaşam kalitesini kapsadı. Bulgular: İki yönlü karışık tasarımlı tekrarlı ölçümler varyans analizi (ANOVA) testi, gruplar arasında grupxzaman etkileşiminde anlamlı farklılık olmaksızın birincil (F=0,614-2,291, p=0,093-0,439) ve ikincil sonuçlarda (F=0,009-2,285, p=0,140-0,925) benzer iyileşmeler olduğunu gösterdi. Grup içi değişiklikler (zamanxana etki) analiz edildiğinde her iki grupta da birincil (F=43,581-89,627, p<0,001) ve ikincil sonuçlarda (F=36,082-292,834, p<0,001) anlamlı iyileşmeler bulundu. Sonuç: Altı haftalık ilerleyici erken TVV veya PDE, hızlı iyileşmeli TDA hastalarında nöromüsküler denge, kuadriseps kuvveti, diz ağrısı ve fonksiyonu, fiziksel performans ve yaşam kalitesini artırmada benzer derecede etkilidir. İlerleyici TVV veya PRT müdahalelerinin cerrahi sonrası erken dönemde uygulanmasının hızlı iyileşmeli TDA sonrası erken rehabilitasyonun desteklenmesi için uygun olduğu düşünülmektedir.
