Çağdaş ADIÖREN, Selda MERCAN, Murat YAYLA, Sümeyye Zülal ŞİMŞEK DURAN, Erdal POLAT
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;30():463-479
Amaç: Bu çalışmada, kontamine karaciğer dokusu ile beslenen Lucilia sericata (Meigen, 1826) larvalarında arsenik (As) ve kadmiyum (Cd) tespiti için İndüktif Eşleşmiş Plazma-Kütle Spektrometrisi (ICP-MS) temelli bir analitik yöntemin geliştirilmesi ve valide edilmesi ile beslenme ortamı ve larvalardaki element konsantrasyonları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Farklı As ve Cd konsantrasyonları ile kontamine edilen tavuk karaciğeri temelli beslenme ortamlarına yaklaşık 100 L. sericata yumurtası inoküle edilmiş ve larvalar üçüncü evreye ulaşıncaya kadar üç gün inkübe edilmiştir. Larvalar nitrik asit ve hidrojen peroksit ile parçalanarak ICP-MS ile analiz edilmiştir. Kör larvalardan matriks uyumlu kalibrasyon eğrileri hazırlanmış; yöntem performansı doğrusallık, LOD, LOQ, geri kazanım ile gün içi ve günler arası yeniden üretilebilirlik açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Matriks uyumlu kalibrasyon eğrileri her iki element için 1-20 ng/mL aralığında doğrusal bulunmuştur. Geri kazanım değerleri As için %94,33-107,38, Cd için %97,98-108,16 arasında belirlenmiştir. Gün içi bağıl standart sapma değerleri As için %3,46-8,51, Cd için %2,22-10,36 bulunmuştur. As ve Cd'ye maruz kalan larvaların ortalama uzunluklarının kör gruba göre daha düşük olduğu gözlenmiştir. Beslenme ortamı ve larvalardaki element konsantrasyonları arasındaki korelasyon katsayıları As için 0,677, Cd için 0,902 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Geliştirilen ICP-MS yöntemi, L. sericata larvalarında As ve Cd'nin doğru ve tekrarlanabilir şekilde tespit edilmesini sağlamıştır. Bulgular, larval element analizinin özellikle geleneksel biyolojik matrikslerin bulunmadığı şüpheli post-mortem zehirlenme olgularında adli araştırmalara katkı sağlayabilecek toksikolojik bilgi sunabileceğini göstermektedir.
