Ozan TURAMANLAR, Erdal HORATA, Merve DİNÇ
Lokman Hekim Dergisi - 2026;16(3):791-807
Amaç: Bu çalışmanın amacı, belirlenen tarih aralığında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası'nda yayımlanan insan anatomisi konulu özgün çalışmaları belirlemek ve bu çalışmalarda bildirilen anatomik bulguları güncel literatür ışığında değerlendirmektir. Yöntem: Araştırma, retrospektif tarihsel belge incelemesi ve içerik analizi yaklaşımıyla yürütülmüştür. İlgili döneme ait dergi sayıları incelenmiş; insan anatomisini temel araştırma konusu olarak ele alan ve özgün morfolojik veri içeren çalışmalar dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan yedi makale için yazar, yayın yılı, anatomik bölge, çalışma niteliği, materyal, örneklem büyüklüğü ve temel bulgular kaydedilmiştir. Tarihsel anatomik yapı ve varyasyonlar, yapılandırılmış konuya özgü güncel literatür taramasıyla terminoloji, morfoloji, prevalans, yöntem ve klinik önem açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular: İncelenen yedi çalışma 1944 -1947 yılları arasında yayımlanmış ve kadavra temelli araştırma veya anatomik olgu bildirimlerinden oluşmuştur. Vasküler, musküler ve gastrointestinal sistemlere ait çeşitli varyasyonlar tanımlanmıştır. Tarihsel çalışmalarda bulguların görsel materyallerle desteklenmesi, dönemin literatürüyle karşılaştırılması ve bazı varyasyonların klinik öneminin tartışılması ortak özelliklerdir. Güncel literatürle karşılaştırmalar, birçok tarihsel bulgunun bugün bilinen morfolojik örüntülerle ilişkilendirilebildiğini göstermiştir. Bununla birlikte prevalans farklılıkları; örneklem büyüklüğü, materyal, inceleme yöntemi ve sınıflandırma farklılıkları dikkate alınarak yorumlanmalıdır. Sonuç: Sonuç olarak çalışma, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesindeki anatomi araştırmalarının belirli bir dönemine ilişkin tarihsel bir kesit sunmaktadır. Bulgular tek bir dergide belirlenen yedi makaleyle sınırlı olduğundan, dönemin Türkiye'deki anatomi araştırmalarının tamamına genellenmemelidir.
