Esra NURMUHAMMED PEKDOĞAN, Didem DAYMAZ YILMAZ
Akdeniz Tıp Dergisi - 2026;12(2026):1-16
Dünyanın 4,5 milyar yıllık geçmişinde iklim sistemi birçok kez değişime uğramış, bu da hem yeryüzü şekillerinde hem de ekosistemlerde kalıcı etkiler bırakmıştır. İklim değişikliğinin etkilerinin en net gözlendiği yıllardan biri 2023 yılı olmuştur. Sera gazı seviyeleri, okyanus ısı içeriği ve küresel ortalama deniz seviyesi şimdiye kadarki en yüksek düzeylere ulaşmış; Temmuz 2023, kayıtların tutulduğu en sıcak ay olarak kayda geçmiştir. Antarktika'daki deniz buzu seviyeleri ve buz tabakalarında da rekor düzeyde erime gözlemlenmiştir. İklim değişikliğiyle birlikte aşırı hava olaylarının sıklığı artmış, bu durum gıda ve su güvenliği, sanitasyon, enerji üretimi ve tedarik zincirleri üzerinde ciddi tehditler oluşturmuştur. Artan afetler nedeniyle milyonlarca insan evlerini terk etmek zorunda kalmıştır. Bu gelişmelerin insan sağlığı üzerindeki etkileri giderek artmaktadır. İklim değişikliği, temiz hava ve suya erişimden gıda güvenliğine kadar pek çok sağlık belirleyicisini olumsuz etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre, 2030-2050 yılları arasında iklim değişikliğinin yalnızca yetersiz beslenme, sıtma, ishal ve sıcak stresinden kaynaklı olarak yılda yaklaşık 250.000 ek ölüme yol açması beklenmektedir. Bu nedenle, iklim değişikliğiyle mücadelede halk sağlığı temelli, kapsayıcı stratejilerin geliştirilmesi kritik öneme sahiptir. Bu derlemenin amacı, iklim değişikliğinin sağlık ve küresel hastalık yükü üzerindeki etkilerini güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda incelemek ve sağlık politikalarında ortaya çıkan yeni gereksinimleri tartışmaktır. Ayrıca, iklim değişikliğine bağlı sağlık risklerinin küresel hastalık yükünün dağılımına etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
