Ufuk Kuşkun
Sağlık Akademisi Kastamonu - 2026;11(1):50-61
Sekonder metabolitler, bitkilerin savunma mekanizmalarını, ekolojik etkileşimlerini ve çevresel adaptasyon süreçlerini düzenleyen önemli biyokimyasal bileşiklerdir. Terpenoidler, fenolikler, alkaloidler ve poliketidler bitki -mikroorganizma ve bitki -otçul e tkileşimlerinde rol oynarken farmakolojik açıdan değerli bileşiklerin kaynağını oluşturur. İklim değişikliği; sıcaklık artışı, yağış değişimleri, CO? yükselmesi ve UV -B radyasyonu gibi fakt örlerle bitkilerin metabolit sentezini etkilemektedir. Bu derleme, iklim değişikliğinin sekonder metabolizma üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. 2015 -2025 yılları arasında PubMed, Web of Science ve Scopus veritabanlarında yer alan çalışmalar de ğerlendirilmiştir. Bulgulara göre artan CO? fenolik ve flavonoidleri art ırırken, s ıcaklık ve kurakl ık stresi ROS arac ılı sinyalle şme ve MYB, bHLH, WRKY ve NAC transkripsiyon fakt örleri üzerinden terpenoid ve alkaloid sentezini art ırmaktad ır. UV -B radyasyonu flavonoid birikimini art ırmaktad ır. Sonu ç olarak iklim de ğişikliği sekonder metabolit biyosentezini önemli ölçüde etkilemektedir.
