Ayşen ÖZMEN
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi - 2026;2026(2026):90-108
Amaç: İklim değişikliği, küresel ölçekte halk sağlığını doğrudan ve dolaylı yollarla tehdit eden en kritik çevresel sorunlardan biridir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de iklim değişikliği ve sağlık politikalarının gelişimini uluslararası süreçlerle karşılaştırmalı bir bakış açısıyla kronolojik olarak incelemek; küresel ve ulusal iklim eylemleri kapsamında sağlık gündeminin nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada ikincil veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri setini, Türkiye'de iklim değişikliği ve sağlık ilişkisini konu alan veya bu ilişkiye atıfta bulunan uluslararası ve ulusal düzeydeki resmi politika belgeleri, strateji ve eylem planları, bakanlık raporları ve ilgili yasal düzenlemeler oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde, bu belgeleri belirlemek, sınıflandırmak ve içeriklerini incelemek amacıyla sistematik belge analizi yöntemi uygulanmıştır. Bulgular: Analiz sonuçları, Türkiye'deki iklim ve sağlık politikalarının genel olarak uluslararası anlaşmalarla paralel bir seyir izlediğini göstermektedir. Ancak, uygulama düzeyinde sağlık bileşenlerinin yeterince güçlü şekilde politika belgelerine yansımadığı saptanmıştır. Özellikle 2015 sonrası dönemde sağlık, küresel iklim gündeminde merkezi bir konuma yükselmiş; Türkiye de bu eğilimi ulusal strateji belgeleri ve eylem planlarına kısmen yansıtmıştır. Bununla birlikte, yeni kabul edilen İklim Kanunu ve ulusal eylem planlarının sağlık odaklı mekanizmaları kurumsallaştırma kapasitesinin sınırlı kaldığı görülmüştür. Sonuç: Çalışma, Türkiye'de iklim değişikliği ve sağlık politikalarının gelişiminin küresel süreçlerle eşgüdümlü ilerlediğini ancak sağlık boyutunun uygulama düzeyinde yeterince önceliklendirilmediğini ortaya koymuştur. Bulgular, iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık politikalarının güçlendirilmesi, ulusal eylem planlarında sağlık odaklı kurumsal mekanizmaların geliştirilmesi ve küresel iklim-sağlık girişimlerinde önceliklendirilmesi gereken alanların belirlenmesi açısından önemli katkılar sağlamaktadır. Ayrıca, bu alandaki literatürdeki boşlukları doldurarak gelecekte yapılacak çalışmalara da yön vermektedir.
