Deniz AKKAYA KOZAK, Gülüşan ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
Akdeniz Tıp Dergisi - 2026;12(2026):1-4
Bu çalışmanın amacı, ileri yaş yetişkinlerde algılanan yaşlı ayrımcılığı ile psikolojik sıkıntı düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenlerin sosyo-demografik özelliklerle ilişkisini incelemektir. Nicel araştırma desenine dayalı bu sosyal epidemiyolojik çalışmada veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, Psikolojik Sıkıntı Ölçeği ve Yaşlı Ayrımcılığı Ölçeği kullanılmıştır. Tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen 400 katılımcıdan veriler pandemi koşulları nedeniyle hem yüz yüze hem de çevrim içi olarak toplanmıştır. Veriler SPSS 23 programı ile analiz edilmiş; kategorik değişkenlerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri, sürekli değişkenlerde Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Ayrıca psikolojik sıkıntının yaşlı ayrımcılığı tarafından öngörülme düzeyini incelemek amacıyla doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Yaşlı ayrımcılığı ile psikolojik sıkıntı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (rs= .350, p < .001). Regresyon analizi, yaşlı ayrımcılığının psikolojik sıkıntıyı anlamlı biçimde öngördüğünü göstermiştir (R² = .122, p < .001). Yaşlı ayrımcılığı puanları yaş gruplarına göre farklılaşmış (chi²(3) = 12.254, p = .007) ve düşük algılanan gelir düzeyinde daha yüksek bulunmuştur (chi²(2) = 6.621, p = .036). Çoklu regresyon analizinde yaş, hanede yaşayan kişi sayısı ve algılanan gelir düzeyi yaşlı ayrımcılığını anlamlı biçimde öngörmüştür (R² = .034, p = .004). Elde edilen bulgular, yaşlı ayrımcılığı algısı ile bireylerin ruh sağlığı arasında belirgin bir ilişki olduğunu göstermektedir. Toplumda yaşlılara yönelik ayrımcı söylemlerin önlenmesi için farkındalık artırıcı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bununla birlikte, yaşlı bireylerle aynı hanede yaşayan aile üyelerine yönelik psikososyal destek programları sunulmalı; yaşlılık dönemine ilişkin biyopsikososyal değişimlere dair eğitim ve danışmanlık hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır.
