SABİN GOKTAS AYDIN, MELİHA NALÇACI, İPEK YÖNAL HİNDİLERDEN, SEVGİ KALAYOĞLU BEŞIŞIK, MUSTAFA NURİ YENEREL, AHMET AYDİN
Genel Tıp Dergisi - 2024;34(5):671-679
Amaç: Lenfoid hücre maligniteleri, en yavaş seyirliden en agresife kadar değişen, diferansiasyonun farklı seyrindeki immun sistem hücrelerinden ortaya çıkan malignitelerdir. İmmün yetersizlik zemininde gelişen lenfoma ise, primer lenfomaya kıyasla daha nadir gözlenen, prognozu ve tedaviye yanıtı kötü, mortalitesi yüksek bir hastalıktır. Biz bu çalışmada immün yetersizlik zemininde gelişen lenfoma hastalarının klinik ve laboratuvar özelliklerini değerlendirmeyi, bu hastalarda sağkalım oranlarını, tedavi yanıtlarını ve mortalite-sağkalım üzerine etkili olabilecek faktörleri değerlendirmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya, Ocak 2013 ile Ocak 2023 tarihleri arasında başvuran, 15 immün yetersizlik zemininde gelişen lenfoma hastası ve aynı tarihte başvuran 49 primer yeni tanı lenfoma hastası dahil edildi. İmmünsüpresyon nedenleri, immünsüpresyon tedavileri ve süreleri, lenfoma evre ve tedavileri, tedaviye verilen yanıtları, mortalite oranları, sağkalım süreleri, laboratuvar değerleri poliklinik dosyaları ve yatış epikrizleri kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Tedavi sonrası remisyon/kısmi remisyon gelişimi immünsüpresyon zemininde lenfoma gelişen olgularda anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,025 OR 5,6 (1,4-22 %95CI)). Primer lenfomalı hastalarda international prognostic index (IPI) değeri anlamlı olarak daha düşük bulunmakla birlikte; her iki grup birlikte değerlendirildiğinde, IPI skoru yükseldikçe tedaviye verilen yanıt kötüydü (p<0,001). B2 mikroglobulin düzeyleri eksitus olan hastalarda daha yüksek olarak bulundu (3,4±1,8mg/l vs 5,2±1,8 mg/l p<0,01). İmmünsüpresyon zemininde gelişen lenfoma hastalarından, eksitus gözlenenlerde Epstein-Barr Virus (EBV) DNA pozitiflik oranı anlamlı olarak daha yüksekti . Takip süresi sonunda, primer lenfoma olan hastaların 5’inde (%10,2) mortalite gözlenirken, immünsüpresyon zemininde gelişen lenfomalı hastaların 7’sinde (%46,7) mortalite gözlendi (p<0,01 OR7,7). Her iki grup birlikte değerlendirildiğinde, progresyonsuz ortalama sağkalım süresi 30,8±1,8 ay bulundu. İmmünsüpresyon zemininde gelişen lenfoma hastalarında, ortalama progresyonsuz sağkalım süresi 22,4±4,2 ay (14,1-90,6 %95CI) iken; primer lenfoma olanlarda ortalama progresyonsuz sağkalım süresi 32,2±1,5 ay (29,1-35,3 %95CI) olarak saptandı ve gruplar arasında anlamlı fark bulundu (p=0,004). Sonuç: İmmünsüpresyon zemininde gelişen lenfoproliferatif hastalıkların, primer lenfomaya kıyasla prognozu kötü, sağkalımı kısa, mortalitesi yüksek bir hastalık olduğu çalışmamızda da gösterilmiştir. Ayrıca bu hastalarda sağkalım ve prognozu belirlemede IPI değeri, B2 mikroglobulin değeri ve EBV serolojisi önemlidir.
