EZGİ AYDIN, CEYLAN HEPOKUR, SEMA MISIR, HASAN YELER
Cumhuriyet Dental Journal - 2018;21(2):136-144
Giriş: Dental implant eksik bir veya birden fazla dişin rekonstrüksiyonunda protetik restorasyona destek olan yapı için kullanılan ifadedir. İmplant çevresinde gerçekleşen kemik iyileşmesi ve kemik iyileşmesine etki eden faktörler osseointegrasyonu etkiler. Son yıllarda yapılan çalışmalar, kemik iyileşmesi üzerine etkili olan faktörler arasında serbest radikallerin de bulunduğunu göstermektedir. Propolisin antioksidan, kemik formasyonunu ve yara iyileşmesini hızlandırıcı, ayrıca kemik densitesini arttırıcı etkisi bulunmaktadır. Bu çalışma propolisin, implant uygulaması sonrası antioksidan aktivitesi sayesinde serbest radikal oranını azaltarak, iyileşmeye olumlu etki edebileceği düşünülerek planlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmada toplam 24 adet Yeni Zelanda tavşanı kullanılmıştır. Çalışma 8’er tavşan içeren 3 gruptan oluşmuştur. Tüm gruplarda implantlar tibia proksimal metafiz bölgesine unilateral olarak yerleştirilmiştir. Kontrol grubunda hazırlanan yuvaya sadece dental implant yerleştirilmiştir. Lokal grupta hazırlanan yuvaya solüsyon halindeki propolis [dimetilsülfoksitte çözülmüş (DMSO) ve serum fizyolojik ile seyreltilmiş] uygulanarak dental implant yerleştirilmiştir. Sistemik grupta ise implantasyon sonrası her gün tavşanlara propolis solüsyonu oral gavaj ile verilmiştir. Deneyin 28. gününde, sakrifikasyondan önce tavşanlardan 5’er cc kan alınarak vitamin D, kalsiyum, fosfor ve antioksidan enzim seviyeleri ölçülmüştür. Bulgular: Her iki propolis grubunda da kontrol grubuna göre SOD (süperoksit dismutaz) aktivitesinde artış görülmüştür, ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı değildir. Sistemik grubun CAT (katalaz) seviyesi önemli derecede yüksek bulunmuştur. Lipid peroksidasyonunu gösteren serumdaki MDA (malondialdehit) seviyesi, her iki propolis grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük izlenmiştir. Granülasyon dokusundaki azalmış GSH (glutatyon) konsantrasyonu propolis uygulanan gruplarda kontrol grubuna kıyasla artmış bulunmuştur. Kalsiyum ve fosfor değerlerinde önemli bir farklılık bulunmamakla birlikte, lokal ve sistemik grupta D vitamininde belirgin bir artış olduğu görülmüştür. Sonuç: Propolis uygulanan gruplardaki CAT, GSH ve MDA düzeylerindeki değişiklikler propolisin oksidatif stresi azalttığını gösterir. D vitamini seviyesinde artış izlenmesiyle de implante edilen kemikler arasında propolis uygulananlarda (özellikle sistemik uygulama ile) iyileşmenin daha iyi olduğu sonucuna varılmıştır.
