İBRAHİM HALİL DİKİCİ, SAHRE G ÖZPOLAT, HAKİM ÇELİK, ABDURRAHİM KOÇYİĞİT
Medical Research Reports - 2025;8(1):26-35
Amaç: Bu çalışmanın amacı, günlük yapay ışık kaynaklarının insan mononükleer lenfosit hücrelerinde DNA hasarı ve oksidatif stres parametreleri üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Farklı aydınlatma kaynaklarının hücresel DNA bütünlüğü ve oksidatif stres düzeylerine yönelik potansiyel DNA hasarı etkileri kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Yöntem: İzole edilmiş insan mononükleer lenfosit hücreleri çeşitli yoğunluklarda yapay ışık kaynaklarına maruz bırakılmıştır. DNA hasarının analizi için alkalin tek hücreli jel elektroforezi (comet assay) yöntemi kullanılmıştır. Hücrelerin oksidatif durumları ise Erel yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: En fazla DNA hasarının, beyaz ve sarı kompakt floresan lambalarda saptanmıştır. En az DNA hasarının ise sarı akkor ışık kaynaklarında meydana geldiği belirlenmiştir. Ayrıca, 100 watt’lık floresan ışık kaynaklarının en fazla DNA hasarına neden olduğu saptanmıştır. En az hasar ise 20 watt’lık lambalarda gözlemlenmiştir. Işığa maruz kalma süresi arttıkça oksidatif stres indeksinin anlamlı derecede yükseldiği tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamız, yapay ışık kaynaklarının hem direk hem de oksidatif stres düzeylerini artırarak DNA hasarına neden olabileceğini ortaya koymuştur. Bulgularımız, farklı yapay ışık kaynaklarının ve maruziyet sürelerinin hücresel genotoksisite ve oksidatif stres üzerinde belirgin etkiler yarattığını göstermektedir. Bu sonuçlar, yapay aydınlatmanın potansiyel biyolojik risklerini göstermektedir.
