İNFERTİL ÇİFTLERDE İNFERTİLİTEYE ÖZGÜ YAŞAM KALİTESİ VE BUNUN PSİKOSOSYAL BELİRLEYİCİLERİ: TEK MERKEZLİ KESİTSEL BİR ÇALIŞMA

Ali Can ALBAZ, Burcu ARTUNÇ ÜLKÜMEN, Erol OZAN

Developments and Experiments in Health and Medicine - 2026;40(4):490-503

Department of Urology, Manisa Celal Bayar University Faculty of Medicine, Manisa, Türkiye

 

AMAÇ: Bu çalışmada, infertil çiftlerde infertiliteye özgü yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve psikolojik durum, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi, aile işlevselliği ve evlilik uyumu ile ilişkisinin araştırılması amaçlandı. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu prospektif, tek merkezli, kesitsel çalışmaya üçüncü basamak bir infertilite merkezinde değerlendirilen 50 infertil çift (100 birey) dahil edildi. Katılımcılara Fertilite Yaşam Kalitesi Ölçeği (FertiQoL), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS), Kısa Form-36 (SF-36), Aile Değerlendirme Ölçeği (FAD) ve Evlilik Uyum Ölçeği (MAS) uygulandı. Cinsiyetler arası karşılaştırmalar, Pearson korelasyon analizi ve çift içi bağımlılığı dikkate alan, çift düzeyinde kümelenmeye dayanıklı standart hatalarla çok değişkenli doğrusal regresyon analizi gerçekleştirildi. BULGULAR: Kadınların FertiQoL toplam ve çekirdek alan puanları erkeklerden anlamlı olarak düşük, anksiyete ve depresyon puanları ise anlamlı olarak yüksekti. Erkeklerin SF-36 fiziksel ve mental bileşen puanları kadınlardan anlamlı olarak yüksekti. FertiQoL puanları, HADS anksiyete ve depresyon puanlarıyla güçlü negatif; SF-36 fiziksel ve mental bileşen puanları ve evlilik uyumuyla güçlü pozitif korelasyon gösterdi (tümü için p < 0,001). Aile işlevselliğindeki bozulma, infertiliteye özgü yaşam kalitesinin azalmasıyla ilişkiliydi. Çift içi bağımlılığın dikkate alındığı çok değişkenli regresyon analizinde yalnızca HADS depresyon puanı, infertiliteye özgü yaşam kalitesiyle bağımsız ve negatif yönde ilişkili bulundu (B = -3,78; %95 güven aralığı: -4,41 ile -3,15; p < 0,001). SONUÇ: İnfertilite, üreme işlevinin ötesinde psikolojik iyilik halini, algılanan sağlık durumunu ve çift ilişkilerini etkileyen biyopsikososyal bir durumdur. Kadınlarda gözlenen daha yüksek psikolojik belirti düzeyleri, infertilite bakımında cinsiyete duyarlı bir yaklaşımın gerekliliğini desteklemektedir. Depresif belirtiler, çok değişkenli analizde infertiliteye özgü yaşam kalitesiyle bağımsız ilişkisini sürdüren tek değişken olarak belirlendi. Bu bulgular, infertilite yönetiminde rutin psikolojik değerlendirmenin ve multidisipliner psikososyal desteğin bakım sürecine dahil edilmesini desteklemektedir.