TUĞBA ŞAN, UĞUR BORA, ÖZGE SAYIN, MEHMET EMİN GÜNEŞ, DENİZ ÖZTEKİN, BEKİR UĞUR ERGÜR, KEMAL BAYSAL, PINAR AKAN
Developments and Experiments in Health and Medicine - 2021;35(1):43-60
Amaç: Günümüzde, insan kök hücrelerin eldesi ve kültür ortamında çoğaltılması rejeneratif tıp uygulamalarının ilk aşamalarından biridir. Terapötik amaçlar için in vitro hücre çoğaltmada, mezenkimal kök hücreleri (MKH)’ nin muhtemelen oksidatif stresi içeren erken yaşlanmaya hızla girmeleri önemli bir sorundur. Klinikte tedavide en yaygın kullanılan hücreler, kemik iliği MKH (Kİ-MKH) olmakla birlikte, göbek kordonu çevresinde yer alan Wharton jölesi MKH (WJ-MKH)’ nin invaziv olmayan şekilde elde edilebilmeleri, doku reddine yol açan proteinleri eksprese etmemeleri ve immünosupresif özellikleri nedeni ile Kİ-MKH’ nden daha kullanışlı olabilecekleri ileri sürülmektedir. Çalışmamız ile WJ-MKH’nin eldesi ve çoğaltılmasında kullanılan izolasyon yöntemlerinin etkinliğinin karşılaştırılması ve anti-oksidatif kültür koşullarının hücre canlılığı ve kök hücrelere özgü yüzey antijen ekspresyonlarına etkisinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil etme kriterlerine uyan toplam 17 sağlıklı gebeden doğum sonrası kordon örnekleri alındı. Wharton jölesinden enzimatik ve eksplant yöntemi ile kök hücreler elde edilerek, hücre canlılıkları ve proliferasyon kapasiteleri karşılaştırıldı. Bulgular: Kök hücrelerin, osteoblastlara, kondrositlere ve adipositlere farklılaşma kapasiteleri immunohistokimyasal olarak gösterildi. Hücrelerin çoğaltılması sürecinde CD44, CD73, CD90, CD105 yüzey antijenlerinin dördüncü pasaja kadar anlamlı değişmeden eksprese edildiği saptandı. Antioksidan moleküller N-asetil sistein ve askorbik asit ilavesi ile sağlanan kültür koşullarının hücre canlılığı ve hücre yüzey antijen ekspresyonları üzerine etkisi gösterildi. Sonuç: Wharton jölesinden MKH’lerin izolasyonunda eksplant yönteminin yüzey antijen ifadeleri anlamlı değişmeksizin, daha kısa zaman diliminde elde edilen toplam hücre sayısı nedeni ile enzimatik yönteme göre daha avantajlı olduğu sonucuna varıldı.
