GÜLNUR PÜRDİK TATIK, AYHAN DAĞ
Sağlık ve Toplum Dergisi - 2025;35(1):31-42
İklim değişikliği ve küresel sağlık ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. Diyetle ilişkili bulaşıcı olmayan hastalıklar ve artan obezite giderek yaygınlaşarak küresel nüfusun çoğunu etkilemektedir. Diyet, gezegen ve insan sağlığının bireysel düzeyde sürdürülebilirliğinin doğrudan bir aracıdır. İklim değişikliklerini önlemek ve olumsuz etkilerinin şiddetini azaltmak için sürdürülebilir beslenme modellerine ve gıda üretim sistemlerine geçiş yapılması önerilmektedir. Bu doğrultuda son yıllarda popüler olan bitkisel ve hayvansal ürün bazlı beslenme modellerinin, insan ve gezegen sağlığı açısından katkılarının gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Bitki bazlı diyetlerin, hayvansal ürün bazlı diyetlere kıyasla insan ve gezegen sağlığı üzerinde olumlu etkileri vardır. Karbon ayak izi açısından değerlendirildiğinde Batı tipi ve Ketojenik diyetin karbon ayak izi, Vegan, Akdeniz, Nordik ve Gezegensel Sağlık diyetlerinin karbon ayak izine göre daha yüksektir. Dolayısıyla her bireyin diyetinde basit değişiklikler yapmak, tüketicilerin alışkanlıklarını ve yaşam tarzlarını bu farkındalıkla revize etmek sağlığın korunması, geliştirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılmasıyla birlikte çevresel yüklerini azaltmak için de etkili bir yaklaşım olacaktır.
