Safiye Özkan SARILI
Etkili Hemşirelik Dergisi - 2026;19(3):491-502
İlerleyici fibrotik interstisyel akciğer hastalıkları (İAH'ler), yaşam kalitesinde ve hayatta kalma süresinde büyük azalmalarla karakterize edilir ve belirli malignitelerle benzerlikler gösterir. Ancak İAH'li birçok hastanın palyatif bakıma ulaşması kolay değildir. Hasta ve bakım vericilerin karşılanmayan gereksinimleri arasında hastalığın seyri boyunca yaşam kalitesini iyileştirmeye yönelik etkili farmakolojik ve psikososyal girişimler, hassas gelişmiş bakım planlaması ve zamanında hasta merkezli yaşam sonu bakımı yer alır. Palyatif bakımın yaşam sonu bakımla eş anlamlı olduğu ve İAH'ın seyrinde daha önce hiçbir rolü olmadığı yönündeki yanlış algı, bir ihmal kültürü yaratır. Yaşam beklentisini artırmayı amaçlayan girişimlerde, bireyin sağlık ve psikososyal ihtiyaçları göz ardı edilirse, yaşam kalitesi istemeden de olsa düşebilir. Malign hastalıklardaki gibi, İAH'ta da hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik köklü girişimler ve yaşam kalitesini arttırmaya yönelik palyatif önlemler önceliklidir. Etkin hasta merkezli palyatif bakım modelleri, dini ve kültürel farklılıkların yanı sıra kaynakların değişkenliği de dikkate alınarak kullanılmalıdır. İAH için palyatif bakımın etkili bir şekilde uygulanması, hekimlerin, uzman hemşirelerin, psikologların, sosyal hizmet uzmanlarının ve bazı ülkelerde palyatif bakım uzmanlığına erişimi olan sivil toplum kuruluşlarının ve toplum temelli kuruluşların çok disiplinli katılımını gerektirecektir. Bu derlemenin amacı İnterstisyel Akciğer Hastalığı (İAH) bağlamında palyatif bakımın önemini, rolünü ve etkisini vurgulamak ve bu noktaları detaylı olarak ele alıp klinik pratikteki uygulamalara ışık tutmaktır.
