AYSE BÜYÜKBAYRAM ARSLAN, SAİME CANSU ERFİDAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2025;10(1):125-133
Amaç: Bu tanımlayıcı sistematik derleme, intiharı önlemeye yönelik tasarlanan mobil uygulamaların etkinliğini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında 2019 - Ağustos 2024 tarihleri arasında çevrimiçi veri tabanlarında (Web of Science, PubMed (MEDLINE), WİLEY, Taylor & Francis Online, Science Direct) sağlık alanındaki dergilerde yayınlanmış, açık erişimi olan, Türkçe ve İngilizce makaleler ele alınmıştır. Makalelerde intiharı önlemedeki rolü açıkça belirtilen mobil uygulamalarla ilgili randomize kontrollü deneysel araştırmalar çalışmaya dahil edilmiştir. Bulgular: Yapılan tarama sonucunda dahil etme kriterlerine uygun yedi araştırma bu çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil edilen dört araştırmada rutin bir uygulama (farkındalık eğitimi, psikoterapi veya tıbbi tedavi) ile ek olarak bir mobil uygulama; üç araştırma da ise rutin bir uygulama ile mobil uygulama karşılaştırılmıştır. Değerlendirme sonucunda mobil uygulamaların etkinliği, kabul edilebilirliği ve kullanılabilirliği açısından farklı sonuçlar elde edilmiştir. Özellikle yüz yüze müdahaleler ile birlikte uygulanan psikoterapi içerikli mobil uygulamaların intihar riskini azaltmaya yönelik daha olumlu sonuç verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ancak etkinlik düzeyinin uygulamanın içeriğine, örneklemin özelliğine, bir tedavi desteği olup olmamasına göre değişebilmektedir. Aynı zamanda mobil uygulamaların kullanılabilir olduğu ancak kabul edilebilirliği ile ilgili kesin verilerin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç: İntiharı önlemeye yönelik mobil uygulamalar potansiyel araç olarak kullanılabilir. Ancak tek başına etkinliği ile ilgili kesin bir sonuç yoktur. Geniş örneklemde, takip süresinin uzun sürdüğü, kanıt düzeyi yüksek olan randomize kontollü çalışmaların artırılması önemlidir.
