Zeynep TÜRKER, Havvanur YOLDAŞ İLKTAÇ
Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;5(3):423-437
İrritabl bağırsak sendromu (İBS), kronik karın ağrısı ve değişen bağırsak hareketleri (kabızlık veya ishal) ile karakterize yaygın bir kronik gastrointestinal fonksiyon bozukluğudur. Etiyolojisi kesin olarak bilinmemekle birlikte, stres, bozulmuş bağırsak mikrobiyotası, immünolojik disfonksiyon, besin alerjileri veya intoleransları, değişmiş bağırsak motilitesi, fizyolojik faktörler ve genetik yatkınlığa bağlı olduğu düşünülmektedir. Hastalarda öncelikli olarak yaşam tarzının ve diyet alışkanlıklarının değiştirilmesi önerilmektedir. Bireyin yeterli ve dengeli beslenme ile semptomları göz önüne alınarak beslenmesinin düzenlenmesi temel amaç olmalıdır. Hastalık kaynaklı kramp, karın ağrısı, şişkinlik, gaz, diyare ve konstipasyon gibi semptomlar çeşitli beslenme tedavisi ve/ veya diyetler ile azaltılabilmektedir. Hastalığın genel beslenme önerilerinde yeterli sıvı alımının sağlanması, gaz yapıcı besinlerin alkol kafein içeren içeceklerin azaltılması ve özellikle acı baharatların beslenmeden çıkarılması yer almaktadır. Son yıllarda literatürde besinlerin İBS'de önemli bir rolü olduğu, diyet yağı, gluten, laktoz, fermente oligo -, di- ve monosakkaritler ile poliollerin (FODMAP) hastalığın semptomlarının artırdığı, Akdeniz Diyeti, Hipertansiyonu Durdurmak için Beslenme Yaklaşımları Diyeti (DASH) gibi sağlıklı diyet modellerinin semptomları azalttığı bildirilmiştir. Bu derlemede farklı diyet uygulamalarının İBS semptomları üzerine olan etkileri incelenmiştir.
