Zehra DUMAN ŞAHİN, Selkin YILMAZ MULUK, Vedat ALTUNTAŞ, Evin ASLAN, Şevval DİRİCAN KIZIL, Sevcan UĞUR
Ahi Evran Tıp Dergisi - 2026;10(2):302-311
Amaç: Bu çalışmanın amacı, plantar fasiit (PF) hastalarında ekstrakorporeal şok dalga tedavisini (ESWT) takiben gelişen erken dönem ağrı alevlenmesinin kısa dönem klinik sonuçlar açısından olumlu bir belirteç olup olmadığını araştırmak ve kalkaneal spur özellikleri ile ağrı alevlenmesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araçlar ve Yöntem: Bu retrospektif gözlemsel kohort çalışmasına, Nisan 2025 ile Ekim 2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir merkezde PF tanısı alan 18 -65 yaş aralığındaki 69 yetişkin hasta dahil edildi. Tüm hastalara lokal anestezi uygulanmaksızın haftada bir kez olmak üzere üç seans standart ESWT protokolü (12 Hz, 3,0 bar, seans başına 2000 şok) uygulandı. Tedaviden sonraki 72 saat içinde topuk ağrısında geçici artış yaşayan hastalar alevlenme -pozitif grup olarak sınıflandırıldı . Ağrı ve fonksiyon, tedavi öncesinde ve tedavi sonunda Görsel Analog Skala (VAS) ve Ayak Fonksiyon İndeksi (FFI) ile değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde eşleştirilmiş t -testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi, bağımsız örneklem t -testi ve başlangıç farklılıklarını düzeltmek amacıyla ANCOVA modelleri kullanıldı. Bulgular: Erken dönem ağrı alevlenmesi 26 hastada (%37,7) görüldü ve çoğunlukla tedaviden sonraki ilk birkaç saat içinde ortaya çıktı. Her iki grupta da VAS ve FFI skorlarında anlamlı iyileşme saptandı (p<0,05). Bununla birlikte, ağrı ve fonksiyondaki mutlak değişim skorları açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Başlangıç skorları için düzeltme yapıldıktan sonra, ağrı alevlenmesi durumu ne ağrıdaki azalma (p=0,701) ne de fonksiyonel iyileşme (p=0,435) ile bağımsız olarak ilişkili bulundu. Kalkaneal spur varlığı ve spur uzunluğu ile ağrı alevlenmesi arasında da anlamlı bir ilişki saptanmadı. Sonuç: Erken dönem ağrı alevlenmesi, plantar fasiitte ESWT sonrasında sık görülen ve kendiliğinden düzelen bir reaksiyondur; ancak kısa dönem klinik yanıtın daha iyi olacağını öngören bir belirteç değildir.
