ŞENİZ DEMİRYÜREK, HALUK CEYLAN, A TUNCAY DEMİRYÜREK
Genel Tıp Dergisi - 2003;13(4):187-194
Amaç: Bir organın maruz kaldığı kısa süreli iskemik periyotlar, aynı organda daha sonra meydana gelecek uzun süreli bir iskemik periyodun neden olacağı hücre ölümünü önleyebilir. Bu koruyucu mekanizma iskemik önkoşullama olarak adlandırılmaktadır. Farklı organlarda iskemik önkoşullamanın koruyucu etkisi gösterilmiştir. İskemik önkoşullamanın ilk fazı 1-3 saat kadar süren bir korunma sağlar. Bunu izleyen geç faz, kısa oklüzyonlardan 24 saat sonra başlar ve yaklaşık 72-96 saatte sonlanır. Bir organın iskemik önkoşullaması, başka bir organı uzun süreli iskemiye karşı koruyabilir. Bu fenomene uzak organ önkoşullaması denilmektedir. Bu derlemenin amacı, iskemik önkoşullamanın mekanizması hakkındaki son bilgilerin özetlenmesidir. Ana bulgular: Adenozin, bradikinin ve opioid peptidler gibi endojen ajanların protein kinaz C'nin stimülasyonu aracılığıyla mitokondrideki KATP kanallarının aktivasyonuna yol açması korunmadan sorumlu olabilir. Korunmayı sağlayan KATP kanalların açılma mekanizması henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. İskemik önkoşullama sırasında salıverilen reaktif oksijen ve nitrojen türlerinin korumanın her iki fazında da rol oynadığı düşünülmektedir. Sonuç: İskemik önkoşullamanın hücresel temellerinin aydınlatılması iskemik hastalıkların tedavisinde yeni terapötik stratejilerin geliştirilmesine yol açacaktır.
