Muhammed Salih SÜER, Serkan DEMİR, Şener BALAS
Chronicles of Precision Medical Researchers - 2026;7(1):7-14
Amaç: Orta Doğu başta olmak üzere çatışmalar ve insani krizler, sivil sağlığı ve psikososyal refahta derin aksamalara yol açmıştır. Son yıllarda Gazze bölgesi bu tür aksamaların odak noktası haline gelmiş ve artan bir akademik ilginin odağı olmuştur. Bu çalışma, Orta Doğu'da savaştan etkilenen sivil popülasyonlara yönelik küresel bilimsel çıktının, Gazze ve Filistin'e özel bir vurgu yaparak kapsamlı bir bibliyometrik analizini sunmaktadır. Gereç ve Yöntem: PubMed veri tabanından elde edilen, 1961 ile 2025 yılları arasında yayımlanmış 488 hakemli makalenin bibliyometrik analizi gerçekleştirilmiştir. Yıllık bilimsel üretim, yazar üretkenliği (Lotka Yasası), kurumsal katkılar, uluslararası iş birlikleri, anahtar kelime eş-dizilimi ve tematik evrim gibi nicel metrikler Bibliometrix (R paketi) kullanılarak değerlendirilmiştir. Görselleştirme teknikleri arasında ortak yazarlık ağları, tematik haritalar, ve eğilim analizi yer almıştır. Bulgular: Savaşla ilişkili sivil sağlığına yönelik bilimsel ilgi, 2023'ten sonra önemli ölçüde artmış olup, bu durum Gazze'de tırmanan insani krizlere yönelik küresel akademik tepkiyi yansıtmaktadır. Başta Gazze, İsrail ve Batılı akademik merkezler olmak üzere, az sayıda yüksek düzeyde üretken yazar ve kurum literatüre orantısız bir katkı sağlamıştır. Temel temalar arasında psikososyal travma, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, çocuk kırılganlığı, savaşla ilişkili epidemiyoloji ve sağlık hizmetlerinin aksaması yer almaktadır. "İnsanlar", "kadın", "savaş", "çocuk", "Orta Doğu" ve "ruh sağlığı" gibi anahtar kelimeler baskın odak noktaları olarak ortaya çıkmıştır. Uluslararası iş birliği oranları %20,9'a ulaşmış olup, yüksek etki faktörlü dergilerdeki yayınlarda belirgin bir artış gözlenmiştir. Sonuç: Savaş, sivil halkın çektiği acılar ve halk sağlığı konularının kesişim noktası, hızla genişleyen kendine özgü bir araştırma alanı oluşturmuştur. Bu bibliyometrik çalışma, çatışmayla ilişkili sağlık literatürünün bilimsel haritasını çıkarmaktadır. Bu bibliyometrik örüntüler, Birleşmiş Milletler ve UNICEF'ten gelen ve Gazze'deki sivil kayıpların önemli bir kısmını kadın ve çocukların oluşturduğunu belirten insani verilerle tutarlıdır. Gelecekteki çalışmalar, etkilenen popülasyonların seslerini merkeze alan ve küresel sağlık çalışmalarındaki yapısal eşitsizlikleri ele alan kapsayıcı araştırma gündemlerine öncelik vermelidir.
