Melda Karavuş, Seyhan Hıdıroğlu, Selin Doğan Jamil, Nimet Emel Lüleci, Tarık Emre Gökırmak, Sudenaz Öztürk, Yasin Çiçek, Yusuf Ömer Turan, Celine El Bitar, Şevval Kazez, Özge Hıdır oğlu
Türkiye Biyoetik Dergisi - 2025;12(3):138-153
Amaç Otizm spektrum bozukluğu (OSB), bireylerin diğerleriyle etkileşimini, iletişimini, öğrenmesini ve davranışlarını etkileyen bir nörogelişimsel bozukluktur (1). Hukuk alanında OSB farkındalığı ve bu konudaki literatür sınırlıdır. Bu nicel çalışma, bir devlet üniversitesinde görev yapan hukuk fakültesi akademisyenlerinin OSB'ye ilişkin farkındalık ve yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem Tanımlayıcı tipteki bu araştırmanın evrenini İstanbul, Türkiye'deki bir kamu üniversitesi hukuk fakültesinde görev yapan akademisyenler (n=101) oluşturmaktadır. Çalışmamız kendilerine ulaşılabilen ve görüşmeyi kabul eden gönüllü 56 hukukçu akademisyen ile gerçekleştirilmiştir. Aralık 2023 ile Nisan 2024 arasında yürütülen çalışmada, veriler yüz yüze anketlerle toplanmıştır. Bu anket katılımcıların sosyodemografik bilgilerinin sorulduğu 10 soru, otizm farkındalıklarını değerlendiren 5'li Likert tipinde 44 soru ve otizme ilişkin yaklaşımlarını sorgulayan 17 sorudan oluşmaktadır. Veriler istatistiksel paket program kullanılarak analiz edilmiştir Pearson Ki-kare ve Fisher's Exact testleri yapılmış olup, p<0,05 düzeyinde istatistiksel anlamlılık kabul edilmiştir. Bulgular Katılımcıların % 57,1'i (n=32) kadın, % 42,9'u (n=24) erkek olup, % 44,6'sı (n=25) kamu hukuku, % 51,8'i (n=29) özel hukuk alanında çalışmaktadır. Otizmli bireylerin sık dahil olduğu vakalar sorulduğunda 37 katılımcı (% 31,6) "vasi tayini" ve 30 katılımcı (% 25,6) "istismar" yanıtını vermiştir. İstismar yanıtını veren kadın katılımcılar (% 68,6 n=22), erkek katılımcılardan (% 33,3 n=8) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,009). Katılımcıların (% 63,6 n=30) otizmli bir bireyin dahil olduğu bir vakada gönüllü olarak yer almak isteyebileceklerini ve otizmli birey ile yeterli iletişim kurabileceğini bildirirken, Otizmli bireylere özel mahkeme salonları kurulması gerekliliği sorulduğunda "evet" diyen kadın katılımcılar (% 90,6 n=29), erkek katılımcılardan (% 66,7 n=16) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,021). ).Katılımcıların yarısından fazlası (% 53,6 n=30) müfredata otizm farkındalığının eklenmesini desteklemiştir. Sonuç Bu çalışma, hukuk fakültesi akademisyenlerinde OSB farkındalık ve yaklaşımlarını inceleyen bir pilot çalışma niteliğindedir. Çalışmada, otizmli bireylerin yasal hakları konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunu bildiren az sayıda katılımcı bulunmaktadır. Bununla birlikte katılımcıların çoğunun otizm dostu yasal düzenlemeleri desteklediği görülmektedir. Elde edilen sonuçların, daha geniş örneklemlerle yapılacak araştırmalarda bir otizm farkındalık ölçeği geliştirilmesine ve hukuk sisteminde kapsayıcı düzenlemelerin geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
