Özgün ÜNAL, Ahmet BÜLBÜL, Yunus FİDAN, Odeta ELEZI MAHLİ
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(2):612-621
Bu çalışma, hemşirelerde işyeri nezaketsizliği ile iş becerikliliği arasındaki ilişkide işe yabancılaşmanın aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada kesitsel desen ve nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Diyarbakır ilinde görev yapan hemşireler oluşturmuş olup, veriler 371 hemşireden anket aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçları, hemşirelerin demografik özelliklerine ilişkin sorulardan ve İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği, İşe Yabancılaşma Ölçeği ile İş Becerikliliği Ölçeği'nden oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS ve Hayes PROCESS Macro Model 4 kullanılmış; güvenilirlik, korelasyon ve aracılık analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, hemşirelerin algıladıkları işyeri nezaketsizliği ile işe yabancılaşma arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r= 0,472, p<0,01). Buna karşılık, işyeri nezaketsizliği ile iş becerikliliği arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r= -0,186, p<0,01). Ayrıca işe yabancılaşma ile iş becerikliliği arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r= -0,508, p<0,01). Aracılık analizi sonuçları, modele işe yabancılaşma değişkeni eklendiğinde işyeri nezaketsizliğinin iş becerikliliği üzerindeki doğrudan etkisinin anlamsızlaştığını göstermiştir. Buna karşılık, işe yabancılaşma aracılığıyla ortaya çıkan dolaylı etki anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Bu bulgu, işyeri nezaketsizliğinin hemşirelerin iş becerikliliği davranışlarını doğrudan değil, işe yabancılaşmayı artırmak suretiyle dolaylı olarak etkilediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çalışma sağlık kuruluşlarındaki hemşirelerin iş becerikliliği davranışlarının, örgütsel ortamdaki olumsuz etkileşimlerin kendisinden çok, bu etkileşimlerin oluşturduğu psikolojik tutumlar tarafından şekillendiğini göstermektedir.
