Veysel Karani BARIŞ, Şeyda Seren İNTEPELER, İsa ÇELİK, Murat BEKTAŞ, Şerife ENGELOĞLU, Demet Gökmen KAVAK
Etkili Hemşirelik Dergisi - 2026;19(3):383-396
Giriş: Hastalarda ciddi yaralanmalara neden olan düşmelerin önlenebilmesi için düşme riski yüksek hastaların belirlenmesi öncelikli girişimdir. Ancak mevcut risk değerlendirme araçları bu konuda sınırlılık göstermektedir. Amaç: Yetişkin hastaların risk değerlendirmesinde kullanılacak bir aracın geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırma metodolojik ve kesitsel tanımlayıcı bir tasarıma sahiptir. Çalışma, Türkiye'de 11 farklı hastanede 18 yaş üstü 1173 hastayı kapsayacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirme aracı literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilmiş, içerik geçerliği İçerik Geçerlik İndeksi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Değerlendiriciler arası güvenirlik Kappa istatistiği ile, iç tutarlılık ise Kuder-Richardson 20 ile ölçülmüştür. Aracın ayırt etme gücü ROC analiziyle değerlendirilmiştir. Araçta yer alan risk faktörleri Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırılması Modeli'nin grupları doğrultusunda sınıflandırılmıştır. Geliştirilen risk değerlendirme aracı İTAKİ II Düşme Riski Değerlendirme Aracı olarak isimlendirilmiştir. Bulgular: Geliştirilen risk değerlendirme aracında toplam 13 risk faktörü yer almıştır. Aracın İçerik Geçerlik İndeksi .963, ROC eğrisi altında kalan alan değeri .809, değerlendiriciler arası uyum değeri (Kappa) .91, iç tutarlılık katsayısı (Kuder Richardson-20) .568 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Geliştirilen İTAKİ II Düşme Riski Değerlendirme Aracı, düşme riski yüksek hastaları başarılı şekilde ayırt etmektedir. İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırılması Modeli ile uyumlu yapısı, ulusal ve uluslararası düzeyde veri karşılaştırılabilirliğini artırarak hasta güvenliği uygulamalarına katkı sağlayacaktır.
