Dilara Nihal ÇARIKÇI ÖZGÜL, Özden YALÇINKAYA ALKAR
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2026;15(1):34-42
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), kişilik bozuklukları için yaygın olarak uygulanan bir terapi yöntemidir, ancak kaçıngan kişilik bozukluğunda (KKB) kullanımını araştıran çalışmalar nispeten sınırlıdır. Bu sistematik derleme, KKB tedavisinde BDT'nin etkinliğini değerlendiren çalışmaları sentezlemeyi ve bu terapinin semptomlar ve genel iyi oluş üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Web of Science, PubMed ve Scopus veri tabanlarında Ekim 2025'e kadar olan çalışmaları kapsayan bir literatür taraması yapıldı. Sistematik derlemeler ve meta-analizler için tercih edilen raporlama ögeleri (PRISMA) çerçevesi kullanıldı. Sonuç olarak, KKB'nin tedavisi olarak BDT'yi uygulayan dokuz çalışma incelendi. Analiz edilen dokuz çalışmadan biri açık çalışma, biri karşılaştırmalı uzunlamasına tasarım, dördü randomize kontrollü çalışma ve üçü deneysel çalışmadır. Sonuçlar, KKB semptomlarında, bazı durumlarda tanı kriterlerini artık karşılamayacak düzeye kadar bir azalma olduğunu gösterdi. Etki büyüklükleri genellikle orta-büyük aralığında (d=0,50-0,80) bildirildi. Bazı çalışmalar %40 oranında tam iyileşme gösterirken, diğerleri bu oranı %68'e kadar çıkarmaktadır. Kaçınma davranışı, sosyal kaygı ve kişiler arası sorunları hedef alan BDT müdahaleleri, az sayıda seansla bile umut verici sonuçlar gösterebildi. BDT'nin KKB ile etkili bir şekilde çalışabildiği görülmektedir; ancak KKB için özel olarak hazırlanmış bir BDT protokolü daha stabilize sonuçlar üretebilecektir.
