Filiz YILMAZ ALADAĞ, Burcu KÜÇÜKKAYA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;2(2):33-50
Medikal gaslighting, sağlık profesyonellerinin hastaların semptomlarını yeterli düzeyde değerlendirmeden küçümsemesi, göz ardı etmesi veya psikolojik nedenlere bağlamasıdır. Son yıllarda bu kavram, özellikle kadın sağlığı alanında önemli bir sağlık eşitsizliği sorunu olarak ortaya çıkmaktadır. Kadınların pelvik ağrı, anormal uterin kanama, üriner semptomlar, cinsel işlev bozuklukları ve menopoz belirtileri gibi yakınmaları sıklıkla normal fizyolojik süreçlerle veya psikolojik faktörlerle açıklanmaktadır. Bu durum tanı ve tedavide gecikmelere yol açmaktadır. Bu geleneksel derlemenin amacı, kadın sağlığında medikal gaslighting kavramını açıklamak ve bu kavramın etkilerini değerlendirmektir. Bu derleme, ek olarak en sık göz ardı edilen jinekolojik semptomlar ve ilişkili hastalıklar ele alınmıştır. Ek olarak, kadın sağlığı ve hastalıkları hemşireliğinin bu süreçteki rolü de incelenmiştir. Literatür, endometriozis, polikistik over sendromu, adenomyozis, vulvodini, interstisyel sistit, premenstrüel disforik bozukluk ve menopozla ilişkili sorunların medikal gaslighting açısından yüksek risk taşıdığını göstermiştir. Medikal gaslighting'in toplumsal cinsiyet önyargıları, sağlık profesyonellerinin bilgi eksiklikleri, sağlık sistemindeki yapısal sorunlar ve kültürel engellerle ilişkilidir. Bu faktörler kadınlarda hastalık yükünü artırmakta, psikolojik travmaya neden olabilmekte ve sağlık sistemine duyulan güveni azaltmaktadır. Sonuç olarak, medikal gaslighting'in azaltılması için hasta merkezli bakım yaklaşımlarının güçlendirilmesi, sağlık profesyonellerine yönelik toplumsal cinsiyet duyarlı eğitimlerin artırılması, hemşirelerin savunuculuk rollerinin desteklenmesi ve üretken yapay zekâ destekli semptom değerlendirme sistemlerinin etik ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi önerilmektedir.
