Dilan Malgaz GÜÇLÜ
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2026;8(1):64-73
Son dönemlerde yeme bozukluklarının artmasıyla birlikte bu alanda yapılan araştırmalar önem kazanmıştır. Bu çalışmada, kadınlarda aşırı besin isteğinin anksiyete ile olan ilişkisinde dürtüselliğin rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini 18-65 yaş aralığında yer alan ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 699 kadın katılımcı oluşturmuştur. Araştırmaya katılım gösteren kadınlara Kişisel Bilgi Formu, Aşırı Besin İsteği Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ile Barratt Dürtüsellik Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada öncelikle veri setinin analize uygunluğu incelenmiştir. Kayıp değer analizi sonucunda veri setinde eksik gözlem bulunmadığı belirlenmiştir. Uç değer analizi kapsamında ölçme araçlarına ait puanlar standart z puanlarına dönüştürülmüş ve Z puanı +/-3 aralığı dışında kalan dokuz ölçüm veri setinden çıkarılmıştır. Ayrıca basıklık ve çarpıklık değerlerinin +/-1,5 aralığında olduğu saptanarak verilerin normal dağılıma yakın bir yapıda olduğu görülmüştür. Bu bulgu, aracılık analizine uygun bir dağılım sağlandığını göstermektedir. Araştırmanın hipotezlerini test etmek üzere Hayes'in Process Macro Model 4 aracılık modeli kullanılmış ve analizler %95 güven aralığında (p = .05) gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre kadınlarda aşırı besin isteği ile anksiyete ve dürtüsellik arasında pozitif yönlü korelasyon tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucunda, dürtüselliğin anksiyete ile aşırı besin isteği arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Bu sonuç, anksiyetenin aşırı besin isteğini yalnızca doğrudan değil, aynı zamanda dürtüsel eğilimler aracılığıyla dolaylı olarak da etkilediğini göstermektedir. Bulgular, kadınlarda duygusal yeme davranışlarının hem anksiyete hem de dürtüsellik düzeylerinden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, psikolojik danışma ve psiko-eğitim programlarında anksiyete yönetimi ve dürtü kontrolüne yönelik stratejilerin geliştirilmesi önerilmektedir. Araştırma sonuçlarının, kadınların yeme davranışlarını etkileyen psikolojik süreçlerin anlaşılmasına ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının desteklenmesine katkı sağlayacaktır.
